
Kaynak: Prof. Dr. İlber Ortaylı (1947–2026)
Pera’nın elçilik ve kilise caddesinden Ceneviz Galata’sının dar sokaklarına inen bir yürüyüş: Galatasaray Lisesi, Santa Maria Draperis, Venedik ve İsveç sarayları, Galip Dede Caddesi’ndeki Mevlevihane, Galata Kulesi, gotik bir kiliseden dönme Arap Camii, Azapkapı’da Sinan’ın kıyı camisi ve Perşembe Pazarı’ndaki eski hanlar. Hilary Sumner-Boyd ile John Freely’nin Strolling Through Istanbul (1972) kitabındaki yirminci yürüyüşten derledik; saatleri, molaları ve pratik notları biz ekledik.
Bu rota, adı geçen kişinin yayımlanmış önerisinden AnatoliaPass editörlerince derlenmiştir; saatler, molalar ve pratik notlar bize aittir. Kişinin AnatoliaPass’i önerdiği ya da onayladığı anlamına gelmez.
Hilary Sumner-Boyd 1913’te New York’ta doğdu, orada ve İngiltere’de okudu; ömrünün büyük kısmını İstanbul’da, Robert College’da ders vererek geçirdi ve 2 Eylül 1976’da bu şehirde öldü. John Freely 1926’da Brooklyn’de doğdu; fizikçiydi, 1960’ta Robert College’da ders vermek için İstanbul’a geldi ve ömrü boyunca İstanbul’un, Osmanlı’nın ve bilim tarihinin üzerine onlarca kitap yazdı; 2017’de öldü. İkisinin birlikte yazdığı Strolling Through Istanbul 1972’de İstanbul’da Redhouse Press’ten çıktı ve gözden geçirilmiş baskılarla bugün de basılıyor.
Kitap bölüme Galata ile Pera’nın kökenleriyle başlar. Pera Yunancada ‘öte, karşı’ demektir; Haliç’in karşı yakası için kullanılan bu ad zamanla sırtın üstündeki mahallenin adı oldu. Aşağıdaki Galata 13. yüzyıldan 1453’e kadar surlarla çevrili bir Ceneviz kolonisiydi; kulesi de bu surların en yüksek noktasıydı.
Osmanlı döneminde Cadde-i Kebir, Avrupalıların Grande Rue de Péra dediği yol, Avrupa devletlerinin elçiliklerinin ve Latin kiliselerinin sıralandığı caddeydi. Venedik ve İsveç sarayları gibi binaların çoğu Ankara başkent olduktan sonra konsolosluğa dönüştü ama aynı bahçelerin içinde duruyor. Sumner-Boyd ve Freely, bölüm başlığında ‘Avrupa elçilikleri ve kiliseler’ dedikleri bu durakları caddeden aşağı inerken birbiri ardına anlatır.
Tünel’den sonra yürüyüş dik Galip Dede Caddesi’nden aşağı iner: Mevlevihane, kule, ardından Ceneviz Galata’sının içinden Haliç kıyısına. Kitap bölümü Azapkapı Camii, Galata Bedesteni ve Rüstem Paşa Hanı ile bitirir; bugün de hırdavatçılarla dolu Perşembe Pazarı, Galata’nın Ceneviz döneminden beri süren ticaret hayatının devamıdır.
Başlangıç: Taksim’den İstiklal boyunca ≈ 12 dk ya da nostaljik tramvayla Galatasaray durağı · 15 dk kal
Meydan adını, kökleri II. Bayezid döneminde kurulan bir saray okuluna dayanan Galatasaray Lisesi’nden alır. Okul 1868’de Fransızca eğitim veren Mekteb-i Sultani olarak yeniden düzenlendi; bugünkü binalar 1908 tarihli. Kitap meydanın adını bu okuldan aldığını hatırlatır; yürüyüş buradan Tünel’e doğru elçilikler ve kiliseler arasından sürer.

≈ 3 dk, Tünel yönüne; kilise caddenin altında, merdivenle inilir · 15 dk kal
Fransisken rahiplerinin kilisesi; 1584’te Galata’da kuruldu, yangınlar yüzünden birkaç kez yer değiştirdi ve bugünkü bina 20. yüzyılın başında yapıldı. Kitabın da belirttiği gibi kiliseye cadde seviyesinden merdivenle inilir. İstanbul’un hâlâ ibadete açık en eski Latin Katolik cemaatlerinden birine aittir.

Ayin saatlerinde içeride dolaşma; ziyaret saatlerini gitmeden kontrol et.
≈ 5 dk, İstiklal’den Tomtom tarafına sap · 10 dk kal
16. yüzyılın başından 1923’e kadar sırasıyla Venedik Cumhuriyeti’nin, Fransa’nın, Avusturya’nın ve İtalya’nın elçiliği olan konak; bugün İtalya Başkonsolosluğu. Bina yangınlar ve onarımlarla birkaç kez değişti, bugünkü hâli büyük ölçüde 1910’lardan. Pera’nın en eski diplomatik adreslerinden biri.

Konsolosluk binasıdır, içeri girilmez; bahçeyi ve cepheyi dışarıdan gör. Kapı önünde güvenlik önlemlerini gitmeden kontrol et.
İstiklal’e dön, Tünel yönüne ≈ 5 dk · 10 dk kal
1757’den beri İsveç’in diplomatik temsilciliğinin bulunduğu yer; bugün başkonsolosluk. Ahşap ilk bina yangınlarda zarar gördü, şimdiki yapı 1869–1871’de yeniden inşa edildi. İsveç’in dünyada hâlâ kullanılan en eski diplomatik binası sayılır.

Konsolosluk binasıdır, içeri girilmez; bahçeyi dışarıdan gör. Ziyaret günü düzenlenip düzenlenmediğini gitmeden kontrol et.
Tünel meydanından Galip Dede Caddesi’ne, yokuş aşağı ≈ 3 dk · 45 dk kal
Kitap Tünel’den sonra yürüyüşü dik Galip Dede Caddesi’nden aşağı indirir. Caddenin başındaki Galata Mevlevihanesi 1491’de kuruldu, İstanbul’un ilk mevlevihanesidir; semahanesi, hamuşan denen mezarlığı ve şeyh türbeleriyle bugün müze. Caddeye adını veren Şeyh Galib bu mevlevihanenin şeyhiydi ve divan şiirinin son büyük şairlerindendir; cadde boyunca çalgı dükkânları sıralanır.

Müzenin kapalı olduğu günü, sema günlerini ve giriş ücretini gitmeden kontrol et.
Galip Dede boyunca aşağı ≈ 4 dk · 45 dk kal
Cenevizlilerin 1348’de Galata surlarının en yüksek noktasına yaptığı kule; kitap onu Ceneviz surlarının tepe noktası olarak anlatır. Surların izini çevredeki sokaklarda, yer yer duvar kalıntılarında sürmek mümkün. Gezinti balkonundan Haliç’in ağzı, tarihi yarımada ve Boğaz bir arada görünür.

Kuyruk uzun olabilir; giriş ücretini ve saatleri gitmeden kontrol et.
Kuleden batıya, Perşembe Pazarı yönüne yokuş aşağı ≈ 7 dk · 25 dk kal
Dominiken rahiplerinin 1325’te yaptığı San Paolo ve San Domenico kilisesi; İstanbul’da günümüze kalan tek Ortaçağ gotik dinî yapısı. Fetihten sonra camiye çevrildi; 1492’den sonra İspanya’dan kaçan Endülüslü Müslümanlara verildiği için Arap Camii adını aldı. Kare gövdeli eski çan kulesi bugün minare olarak kullanılıyor.

Namaz vakitlerinde ziyarete ara verilir; vakitleri gitmeden kontrol et.
≈ 6 dk, batıya, Atatürk Köprüsü’nün ayağına · 25 dk kal
Sadrazam Sokollu Mehmed Paşa için Sinan’ın 1578’de Haliç kıyısına yaptığı cami; o zaman köprü yoktu ve cami suyun kenarında yükseliyordu. Yüksek bir alt yapı üzerine oturan cami son yıllarda kapsamlı bir restorasyondan geçti.

Namaz vakitlerinde ziyarete ara verilir; vakitleri gitmeden kontrol et.
≈ 7 dk, doğuya, Perşembe Pazarı’na · 30 dk kal
Perşembe Pazarı’nın hırdavatçıları arasında iki eski ticaret yapısı: fetihten sonra yapılan Galata Bedesteni ve Sinan’ın sadrazam Rüstem Paşa için yaptığı, Kurşunlu Han diye de bilinen han. Kitap yürüyüşü bu iki yapıyla bitirir; ikisi de bugün iş yerleriyle dolu. Karaköy iskelesi buradan ≈ 7 dk.

Han ve bedesten iş yeridir; pazar günleri çoğu dükkân kapalıdır. Hafta içi saatlerini gitmeden kontrol et.
≈ 2 sa 15 dk · hızlı feribot + otobüs · Günübirlik
Neden burada: İlk Osmanlı başkenti. Yeşil Cami, Ulu Cami ve Koza Han rahat bir günübirlik; İstanbul'da dört günden fazla kalıyorsan öneriyoruz. Bu rotanın parçası değil.
Bu rotada check-in yapan gezginler puan verebilir. Başkası veremez.
Bu rotayı yürüyen ilk gezginlerden biri ol. Sorun ya da önerin varsa toplulukta paylaş.
Rotayı yürüdükten sonra uygulamadaki check-in ile puan verebilirsin. Yorumlar kısa bir kontrolden sonra yayına alınır.

Kaynak: Prof. Dr. İlber Ortaylı (1947–2026)

Kaynak: Prof. Dr. İlber Ortaylı (1947–2026)

Kaynak: Prof. Dr. İlber Ortaylı (1947–2026)
Sepetindekiler bu cihazda kayıtlı kalır; satış açılınca kaldığın yerden devam edersin. O zamana kadar rotalar, harita ve sesli rehberler ücretsiz.