İlber Ortaylı'nın Orta Anadolu rotası, Ankara'dan Kayseri'ye
Ankara Kalesi ve Hitit eserleriyle başlayıp Alacahöyük ve Hattuşa’dan Kapadokya’ya, oradan Kayseri’nin çarşısına ve Kültepe’ye uzanan dört günlük bir Orta Anadolu gezisi. Prof. Dr. İlber Ortaylı’nın Hürriyet’teki yaz seyahat rotaları dizisinin ilk yazısında önerdiği yoldan derledik; saatleri, molaları ve pratik notları biz ekledik.
Süre4 gün (araçla)
Yürüyüş≈ 600 km yol (dönüş
Durak10
Bilet0
PD
Kaynak: Prof. Dr. İlber Ortaylı (1947–2026)Hürriyet’teki “Yaz seyahat rotaları 1: Orta Anadolu” yazısında önerdiği güzergâhtan derlendi · son kontrol 26 Ekim 2026
Bu rota, adı geçen kişinin yayımlanmış önerisinden AnatoliaPass editörlerince derlenmiştir; saatler, molalar ve pratik notlar bize aittir. Kişinin AnatoliaPass’i önerdiği ya da onayladığı anlamına gelmez.
Prof. Dr. İlber Ortaylı (1947–2026), Osmanlı ve Türkiye tarihinin en tanınan isimlerinden biriydi. Ankara Üniversitesi’nde ve Galatasaray Üniversitesi’nde ders verdi, 2005–2012 arasında Topkapı Sarayı Müzesi’ni yönetti. Gazete yazılarında ve kitaplarında okurlarına sık sık nereye, ne zaman ve nasıl gidileceğini anlatırdı; ona göre bir memleket uçakla gidip lüks otelde kalarak öğrenilmezdi.
Bölüm 2Yaz seyahat rotaları
Ortaylı 2025 yazında Hürriyet’teki köşesinde iki yazılık bir yaz seyahat rotaları dizisi yazdı. 27 Temmuz’daki ilk yazı Orta Anadolu’ya ayrılmıştı: Ankara’dan başlayıp Çorum’da Alacahöyük ve Boğazkale’ye, oradan Kapadokya’ya, ikinci bir kol olarak Konya ve Beyşehir Gölü’ne uzanan, dönüşte Niğde ve Kayseri’den geçen bir yol. İkinci yazı Güneydoğu’ya, Antep’ten Urfa ve Mardin’e gidiyordu; o güzergâh sitede ayrı bir rota olarak duruyor.
Bölüm 3Neyi önemsedi
Yazıda Ortaylı’nın gözü hep iki şeyin üstündedir: anıtın kendisi ve onu yaşatan kurum. Ankara Kalesi’ni ve Arslanhane’yi anlatırken eski çarşının zenginliğinden söz eder; Hitit eserlerini toplayan müzeyi Cumhuriyet’in başarısı sayar; Kayseri’de kalenin yıpranmışlığına hayıflanır ama mahalleleri ve çarşıyı görmeden dönülmemesini ister. Mevsimi de hesaba katar: Ankara’nın sıcak gündüzleri ve serin geceleri, Kapadokya’nın güzel akşamları, Ihlara için başka bir mevsim, Kayseri bağları için yaz sonu.
Bölüm 4Rotayı nasıl kurduk
Ortaylı’nın yazısı bir sıra ve bir yön verir, saat ve mesafe vermez. Ankara–Çorum–Kapadokya–Kayseri hattını dört güne böldük; yazının Konya ve Beyşehir kolunu, onun 2017’deki bir başka önerisiyle birlikte ayrı bir rota yaptık. Saatler, yol süreleri, uyarılar ve yemek molaları bize aittir; giriş saatleri ve biletler değişebilir.
1 / 4
Saygı kuralları
Ören yerlerinde duvarlara, sütunlara, lahitlere ve kaya mezarlarına tırmanma; işaretli yollardan ayrılma.
Yerden sikke, çanak çömlek parçası ya da işlenmiş taş alma; bulduğunu yerinde bırak. Kazı alanlarına ve çitle çevrili yerlere girme.
Camilere omuzları ve dizleri örten kıyafetle gir; kadınlar başını örter, ayakkabılar çıkarılır. Namaz vakitlerinde ve cuma öğlesinde ziyarete ara ver.
Kapadokya’da vadilerde ve kaya kiliselerinin üstünde drone uçurmak izne bağlıdır; izinsiz uçurma.
Köylerde ve çarşılarda insanları, evlerin içini ve çocukları fotoğraflamadan önce izin iste.
Ortaylı yazısına Ankara Kalesi’yle başlar ve onu Küçük Asya’nın en özgün anıtlarından sayar. Kökü Galatlar dönemine uzanan kale Roma ve Bizans çağında yeniden biçimlendi; surlarda yeniden kullanılmış Roma ve Helenistik taşları görürsün. İç kalenin mahallesi, taş ve ahşap evleriyle hâlâ yaşayan bir semt; burçlardan bütün Ankara görünür.
Kale içi sokaklar dik ve taşlıdır; burçlarda korkuluk olmayan yerlere dikkat et. Kalenin açık bölümlerini gitmeden kontrol et.
2
Arslanhane Camii
Kaleden Samanpazarı’na inerken ≈ 8 dk · 30 dk kal
Ortaylı’nın eski çarşının zenginliğini yansıtan ve Anadolu cami mimarisinin erken örneklerinden saydığı cami. 1290 yılı dolaylarında yapıldı; ahşap tavanı taşıyan ahşap direklerin üstünde yeniden kullanılmış Roma sütun başlıkları vardır. Ahi Şerafettin Camii diye de bilinir ve 2023’te UNESCO Dünya Mirası Listesi’ne giren Anadolu’nun ahşap direkli ortaçağ camileri arasındadır.
Namaz vakitlerinde ziyarete ara ver; omuzları ve dizleri örten kıyafetle gir. Açık saatleri gitmeden kontrol et.
3
Augustus Tapınağı ve Hacı Bayram
Ulus Meydanı üzerinden ≈ 15 dk · 45 dk kal
Ortaylı Ankara’da Hacı Bayram çevresindeki Roma kalıntılarını görmeyi önerir. Hacı Bayram Camii’nin bitişiğindeki Augustus Tapınağı’nın duvarlarında, imparatorun kendi kaleme aldığı icraat yazısı Res Gestae’nin bilinen en eksiksiz kopyası durur. Kale eteğindeki Roma Tiyatrosu’nun daha fazla kazılıp açılması gerektiğini de yazar; yakındaki Roma Hamamı aynı yürüyüşe eklenir.
Tapınağın içine girilemeyebilir; yazıt çevredeki yürüyüş yolundan görülür. Ziyaret düzenini gitmeden kontrol et.
4
Anadolu Medeniyetleri Müzesi
Ulus’ta öğle molasından sonra kale eteğine ≈ 15 dk · 120 dk kal
Ortaylı’nın Cumhuriyet döneminin büyük başarılarından saydığı, eski adıyla Eti (Hitit) Müzesi. Mahmut Paşa Bedesteni ile Kurşunlu Han’ın içinde, Paleolitik çağdan Hitit, Frig ve Urartu dönemlerine Anadolu’nun eski uygarlıklarını sırasıyla anlatır. Ortaylı’ya göre burası yalnız turistlerin değil, Ankaralıların da gezmesi gereken bir müze.
Müze büyüktür; en az iki saat ayır. Bilet ve açılış saatlerini gitmeden kontrol et.
2. gün Çorum: Alacahöyük ve Hattuşa
5
Alacahöyük
Ankara’dan Çorum yönüne ≈ 2,5 saat; geceyi Sungurlu ya da Alaca’da geçir · 75 dk kal
Ortaylı’nın Çorum ayağındaki ilk durak. Sfenksli Kapı ve kabartmalı duvar taşları Hitit dönemine, ören yerindeki kral mezarları ise Hititlerden önceki Tunç Çağı’na aittir. Mezarlardan çıkan güneş kursları ve geyik heykelcikleri Anadolu Medeniyetleri Müzesi’nde; bir gün önce gördüklerinin bulunduğu yeri burada görürsün.
Ören yeri açık alandır; yazın şapka ve su al. Giriş saatlerini gitmeden kontrol et.
6
Hattuşa
Alacahöyük’ten Boğazkale’ye ≈ 40 dk · 180 dk kal
Hitit İmparatorluğu’nun başkenti. Ortaylı burayı, savunma surlarıyla çevrilmiş geniş bir alana yayılan dağınık yerleşimin güzel bir örneği diye anlatır. Aslanlı Kapı, Kral Kapı, Yerkapı’nın altındaki tünel ve Büyük Tapınak çevre yolunu izleyerek dolaşılır; yakındaki Yazılıkaya açık hava tapınağını da ekle. Hattuşa 1986’dan beri UNESCO Dünya Mirası Listesi’nde.
Alan çok geniştir; çevre yolu araçla gezilir, yürüyerek yarım günü bulur. Giriş saatlerini gitmeden kontrol et.
3. gün Kapadokya: Göreme, Uçhisar ve Ortahisar
7
Göreme Açık Hava Müzesi
Hattuşa’dan Yozgat üzerinden Nevşehir’e ≈ 3 saat; geceyi Göreme ya da Uçhisar’da geçir · 120 dk kal
Ortaylı’nın Kapadokya’da öne çıkardığı Göreme Vadisi’nin kalbi: kayaya oyulmuş kiliseler, şapeller ve yemekhaneler. Yazısında Kapadokya akşamlarının ayrıca güzel olduğunu, çömlek atölyelerini ve dokuma merkezlerini de görmek gerektiğini söyler. Ihlara Vadisi’ni ise Aksaray’a yakın olduğu için başka bir mevsime bırakmayı önerir.
Ortaylı’nın Göreme ile birlikte andığı iki kaya kalesi. Uçhisar bölgenin en yüksek noktası; tepesinden Güvercinlik Vadisi’ne ve Erciyes’e bakılır. Ortahisar’da kalenin eteğindeki eski mahalle ve tüf kayalara oyulmuş limon depoları görülür. Günü Ortaylı’nın övdüğü Kapadokya akşamıyla burada kapat.
Kale tepelerinde rüzgâr serttir, basamaklar kaygandır. Giriş saatlerini gitmeden kontrol et.
4. gün Kayseri: kale, çarşı ve Kültepe
9
Kayseri Kalesi ve Kapalı Çarşı
Uçhisar’dan Kayseri’ye ≈ 1 saat · 150 dk kal
Ortaylı kalenin bugün çok yıpranmış olduğunu, ama kale yakınındaki eski mahallelerin ve çarşının mutlaka görülmesi gerektiğini yazar; Kayseri’yi yemekleri, müzeleri ve şehir hayatıyla Orta Anadolu’nun en iyi yerlerinden sayar. Kalenin dibindeki Kapalı Çarşı ve bedesteni gez; öğle için mantı ya da pastırmalı bir sofra.
Çarşı pazar günleri büyük ölçüde kapalıdır. Dükkân saatlerini gitmeden kontrol et.
10
Kültepe (Kaniş-Karum)
Kayseri’den Sivas yolu üzerinde ≈ 25 dk · 90 dk kal
Ortaylı’nın gezinin sonuna koyduğu ören yeri: Hitit öncesi Anadolu’nun ticaret merkezi Kaniş ve yanındaki Asurlu tüccarların pazar yeri Karum. Burada bulunan binlerce çivi yazılı tablet, Anadolu’nun bilinen en eski yazılı belgeleridir. Yaz sonuysa dönüşte, Ortaylı’nın önerdiği gibi Erkilet ve Talas bağlarına uğra, bağ bozumunu ve eski bağ hayatını gör.
Tabletlerin çoğu Ankara’daki ve Kayseri’deki müzelerdedir; ören yerinde ziyaret düzeni sezona göre değişir. Açık olup olmadığını gitmeden kontrol et.
Bir günün daha mı var? Bursa.
İstanbul dışında
≈ 2 sa 15 dk · hızlı feribot + otobüs · Günübirlik
Neden burada: İlk Osmanlı başkenti. Yeşil Cami, Ulu Cami ve Koza Han rahat bir günübirlik; İstanbul'da dört günden fazla kalıyorsan öneriyoruz. Bu rotanın parçası değil.
