
Kaynak: Prof. Dr. İlber Ortaylı (1947–2026)
Karaköy’den Dolmabahçe’ye, Boğaz’ın Avrupa kıyısının ilk kilometreleri: yerin altındaki Yeraltı Camii, Sinan’ın Kılıç Ali Paşa Külliyesi, Tophane’nin çeşmesi ve top dökümhanesi, Nusretiye Camii, Fındıklı’daki Molla Çelebi, Dolmabahçe Camii ve Dolmabahçe Sarayı. Hilary Sumner-Boyd ile John Freely’nin Strolling Through Istanbul (1972) kitabındaki yirmi birinci yürüyüşten derledik; saatleri, molaları ve pratik notları biz ekledik.
Bu rota, adı geçen kişinin yayımlanmış önerisinden AnatoliaPass editörlerince derlenmiştir; saatler, molalar ve pratik notlar bize aittir. Kişinin AnatoliaPass’i önerdiği ya da onayladığı anlamına gelmez.
Hilary Sumner-Boyd 1913’te New York’ta doğdu, orada ve İngiltere’de okudu; ömrünün büyük kısmını İstanbul’da, Robert College’da ders vererek geçirdi ve 2 Eylül 1976’da bu şehirde öldü. John Freely 1926’da Brooklyn’de doğdu; fizikçiydi, 1960’ta Robert College’da ders vermek için İstanbul’a geldi ve ömrü boyunca İstanbul’un, Osmanlı’nın ve bilim tarihinin üzerine onlarca kitap yazdı; 2017’de öldü. İkisinin birlikte yazdığı Strolling Through Istanbul 1972’de İstanbul’da Redhouse Press’ten çıktı ve gözden geçirilmiş baskılarla bugün de basılıyor.
Kitap Boğaz’ı iki bölümde anlatır: önce Galata’nın hemen kuzeyindeki Avrupa kıyısını, ardından Boğaz’ın tamamını. Bu rota ilkinin izinden gider. Karaköy’den Dolmabahçe’ye uzanan kıyı, yüzyıllar boyunca tersanelerin, top dökümhanelerinin, iskelelerin ve sonunda sarayların kıyısı oldu.
Tophane, adını Fatih döneminden beri top dökülen imparatorluk dökümhanesinden alır. Kaptan-ı derya Kılıç Ali Paşa’nın camisi denizin kenarına yapıldı; II. Mahmud Yeniçeri Ocağı’nı kaldırdıktan sonra topçu kışlalarının yanındaki yeni camisine ‘zafer’ anlamına gelen Nusretiye adını verdi. Sumner-Boyd ve Freely bu durakları kıyı boyunca birbiri ardına sıralar.
Dolmabahçe, adından da anlaşılacağı gibi, 17. yüzyılda doldurularak bahçeye çevrilen bir koydur. Abdülmecid burada 1843–1856 arasında yeni sarayını yaptırdı; kitap Dolmabahçe’yi sarayların en büyüğü ve en görkemlisi olarak anlatır. Yürüyüş sarayın kapısında biter; istersen içeriyi gez, sonra Beşiktaş iskelesinden vapurla dön.
Bugün kapalı · pazartesi günleri kapalı. Bugün yürüyeceksen bu durağı atla ya da biletini yarın için al; diğer duraklar yazıldığı gibi.
Başlangıç: Karaköy iskelesi; kıyı boyunca iskeleyi geçip sola, sonra yine sola ≈ 5 dk · 20 dk kal
Kitap Boğaz kıyısı yürüyüşünü yerin altında başlatır: Karaköy’de alçak tonozlu bir mahzen, 1750’lerde camiye çevrildi. Mahzenin, Bizans döneminde Haliç’in ağzını kapatan zincirin bağlandığı Galata kalesinin bir parçası olduğu düşünülür. İçeride, Arap kuşatmaları sırasında burada öldüğüne inanılan iki sahabeye atfedilen kabirler ziyaret edilir.

Namaz vakitlerinde ziyarete ara verilir; içeri sessizce gir. Vakitleri gitmeden kontrol et.
Kemeraltı Caddesi boyunca Tophane’ye ≈ 8 dk · 30 dk kal
Kaptan-ı derya Kılıç Ali Paşa için Mimar Sinan’ın doksanlı yaşlarında yaptığı külliye; cami 1580’de bitti ve Ayasofya’nın planının küçük bir yorumu gibidir. Cami bir zamanlar denizin kıyısındaydı; önündeki dolgu alanında bugün Galataport var. Külliyenin hamamı restore edilerek yeniden açıldı.

Namaz vakitlerinde ziyarete ara verilir; vakitleri gitmeden kontrol et.
Caminin karşısı, ≈ 2 dk · 20 dk kal
I. Mahmud’un 1732’de yaptırdığı meydan çeşmesi; dört yüzü mermer kabartmalarla kaplı, Osmanlı barokunun ilk örneklerinden. Arkadaki uzun kubbeli yapı Tophane-i Amire: Fatih döneminden beri top döküldüğü için semte adını veren imparatorluk dökümhanesi, bugün bir üniversitenin kültür ve sanat merkezi.

Tophane-i Amire’de sergi olduğu günler değişir; gitmeden kontrol et.
≈ 3 dk, kıyıya doğru · 30 dk kal
II. Mahmud’un 1823–1826’da Kirkor Balyan’a yaptırdığı cami; Yeniçeri Ocağı’nın kaldırılmasından sonra ‘zafer’ anlamına gelen Nusretiye adını aldı. İnce minareleri ve ampir süslemeleriyle Osmanlı barokundan Batılı üsluplara geçişin örneğidir.

Namaz vakitlerinde ziyarete ara verilir; vakitleri gitmeden kontrol et.
Meclis-i Mebusan Caddesi boyunca Fındıklı’ya ≈ 12 dk · 20 dk kal
Kitabın Fındıklı’daki küçük Sinan camisi diye andığı yapı: kazasker Mehmed Vusûlî Efendi, namıdiğer Molla Çelebi için 16. yüzyılın ortasında yapıldı. Kubbesinin altıgen bir taşıyıcı sisteme oturması, Sinan’ın küçük ölçekte denediği planlardan biridir. Kıyıda, yanında üniversite binası ve Fındıklı Parkı var; öğle için Kabataş tarafına devam et.

Namaz vakitlerinde ziyarete ara verilir; vakitleri gitmeden kontrol et.
≈ 10 dk, Kabataş’ı geçerek · 20 dk kal
Bezmiâlem Valide Sultan’ın başlattığı, ölümünden sonra oğlu Abdülmecid’in 1855’te tamamlattığı cami; mimarı Garabet Balyan. Büyük pencereli taş kemerleri ve kıyıdaki ince minareleriyle sarayın yanındaki tören camisi olarak düşünüldü. Yol genişletmeleri avlusunu ve sebilini götürdü.

Namaz vakitlerinde ziyarete ara verilir; vakitleri gitmeden kontrol et.
Saat Kulesi’nin önünden saray kapısına ≈ 5 dk · 120 dk kal
Abdülmecid’in 1843–1856 arasında Boğaz kıyısındaki doldurulmuş bahçenin üstüne yaptırdığı saray; kitap onu sarayların en büyüğü ve en görkemlisi olarak anlatır. Selamlık ve Harem ayrı bölümler hâlinde gezilir; Muayede Salonu ve kristal korkuluklu merdiven en bilinen köşeleri. Atatürk 10 Kasım 1938’de bu sarayda öldü.

Millî Saraylar pazartesi günleri genellikle kapalıdır; bilet, saat ve bölümleri gitmeden kontrol et.
≈ 2 sa 15 dk · hızlı feribot + otobüs · Günübirlik
Neden burada: İlk Osmanlı başkenti. Yeşil Cami, Ulu Cami ve Koza Han rahat bir günübirlik; İstanbul'da dört günden fazla kalıyorsan öneriyoruz. Bu rotanın parçası değil.
Bu rotada check-in yapan gezginler puan verebilir. Başkası veremez.
Bu rotayı yürüyen ilk gezginlerden biri ol. Sorun ya da önerin varsa toplulukta paylaş.
Rotayı yürüdükten sonra uygulamadaki check-in ile puan verebilirsin. Yorumlar kısa bir kontrolden sonra yayına alınır.

Kaynak: Prof. Dr. İlber Ortaylı (1947–2026)

Kaynak: Prof. Dr. İlber Ortaylı (1947–2026)

Kaynak: Prof. Dr. İlber Ortaylı (1947–2026)
Sepetindekiler bu cihazda kayıtlı kalır; satış açılınca kaldığın yerden devam edersin. O zamana kadar rotalar, harita ve sesli rehberler ücretsiz.