Lord Kinross'un Kilikya yolculuğu, Antakya'dan Ermenek'e
Antakya’nın mozaiklerinden Harbiye’nin şelalelerine, Adana’nın Taşköprü’sünden Soli’nin sütunlarına, Kızkalesi’ne, Cennet ve Cehennem obruklarına, Barbarossa’nın boğulduğu Göksu’ya, Anamur’daki Mamure Kalesi’ne ve Toroslar’ın içindeki Ermenek’e uzanan dört günlük yol. İngiliz tarihçi ve yazar Lord Kinross’un Europa Minor kitabında anlattığı Kilikya yolculuğundan derledik; saatleri, molaları ve pratik notları biz ekledik.
Süre4 gün (araçla)
Yürüyüş≈ 620 km yol
Durak10
Bilet0
LK
Kaynak: Lord Kinross (1904–1976)Europa Minor (1956) kitabının Kilikya bölümlerinden derlendi · son kontrol 26 Ekim 2026
Bu rota, adı geçen kişinin yayımlanmış önerisinden AnatoliaPass editörlerince derlenmiştir; saatler, molalar ve pratik notlar bize aittir. Kişinin AnatoliaPass’i önerdiği ya da onayladığı anlamına gelmez.
4 bölümde hikâye
Korsanlar kıyısından Toroslar’a
Bölüm 1Lord Kinross
Patrick Balfour, 3. Baron Kinross (1904–1976), İskoç asıllı gazeteci, tarihçi ve gezi yazarıydı. Türkiye’de en çok 1964’te yayımlanan Atatürk biyografisiyle tanınır; Osmanlı tarihi üzerine yazdığı The Ottoman Centuries da yaygın okunan kitaplarındandır. 1950’de Anadolu’nun iç kesimlerinde yaptığı yolculuğu Within the Taurus’ta (1954), kıyılardaki yolculuklarını da onun eşi saydığı Europa Minor’da (1956) anlattı.
Bölüm 2Europa Minor
Kinross kitabın adını şöyle açıklar: Toroslar’ın çevirdiği yayla asıl Küçük Asya’dır; Toroslar’ın dışında kalan kıyılar ise etkilerini daha çok Batı’dan almış bir Küçük Avrupa’dır. Kitap tek bir yolculuğu değil, 1947 ile 1954 arasında yaptığı bir dizi yolculuğu anlatır: Suriye sınırındaki Antakya’dan Yunan sınırındaki Edirne’ye kadar Akdeniz ve Ege kıyısı. Ege bölümlerinin bir kısmını, Freya Stark’ın da yolculuk ettiği David Balfour’un teknesi Elfin’de yazdı.
Bölüm 3Kilikya
Kitabın ilk iki bölümü Kilikya’dır. Kinross Antakya’nın mozaiklerinden ve Harbiye’nin şelalelerinden trenle Adana’ya, oradan Mersin’e ve Kilikya’nın engebeli batı kıyısına geçer: Pompeius’un korsanları yerleştirdiği Soli, Roma mezarlarıyla dolu kıyı, Ermeni kaleleri, Korykos mağaraları, Barbarossa’nın boğulduğu nehir, Anamur ve son olarak Toroslar’ın içindeki Ermenek. Yol boyunca konsoloslardan çiftçilere, kaymakamlardan belediye başkanlarına karşılaştığı insanları da anlatır.
Bölüm 4Rotayı nasıl kurduk
Kinross’un Kilikya bölümlerindeki sırayı izledik ve yerlere dair gözlemlerini aldık. Antakya ve Harbiye 6 Şubat 2023 depremlerinde çok ağır zarar gördü; bu duraklarda ziyaret durumunun değişebileceğini ayrıca not ettik. Saatler, yol süreleri, yemek molaları ve uyarılar bize aittir.
1 / 4
Saygı kuralları
Ören yerlerinde duvarlara, sütunlara, lahitlere ve kaya mezarlarına tırmanma; işaretli yollardan ayrılma.
Yerden sikke, çanak çömlek parçası ya da işlenmiş taş alma; bulduğunu yerinde bırak. Kazı alanlarına ve çitle çevrili yerlere girme.
Antakya’da depremden zarar görmüş yapılara, çitle ya da şeritle kapatılmış alanlara girme; yıkıntıların fotoğrafını çekerken orada yaşayanlara saygılı ol.
Cennet obruğundaki şapelde ve mağarada sesini alçak tut; mağara duvarlarına yazı yazma, dokunma.
Köylerde ve çarşılarda insanları, evlerin içini ve çocukları fotoğraflamadan önce izin iste.
Kinross kitabına Suriye sınırından, Antakya’dan başlar. Antik Antiokheia’nın görkeminden kentte çok az şey kaldığını, ama Daphne’nin havasının müzedeki Roma mozaiklerinde yaşadığını yazar: tanrılar, deniz perileri, balıklar ve kuşlarla dolu villa döşemeleri. O mozaikler bugün kentin yeni arkeoloji müzesinde, dünyanın en zengin mozaik koleksiyonlarından birinde sergilenir.
6 Şubat 2023 depremlerinden sonra Antakya’da müzelerin ve tarihi yapıların ziyaret durumu değişti. Açık olup olmadığını gitmeden kontrol et.
2
Harbiye · Daphne
Müzeden ≈ 20 dk · 75 dk kal
Antik Antiokheia’nın sayfiyesi Daphne: Apollon’a adanmış koru, kayalardan dökülen şelaleler, havuzlar ve yosunlu yamaçlar. Kinross onu Pers bahçelerinin torunu diye anlatır; hafta sonları otobüslerle gelen Antakyalı ailelerin piknik yerine dönüştüğünü ve şelalelerin elektrik için türbinlere bağlanmaya başladığını kaygıyla not eder. Antakya çarşısında sahte bir Roma sikkesi aldığını da ekler. Şelale kenarındaki bahçelerde bir çay iç.
Şelale çevresindeki kayalar kaygandır. Depremden sonra açık olan alanları gitmeden kontrol et.
2. gün Adana ve Mersin: Taşköprü ve Soli
3
Adana · Taşköprü
Antakya’dan İskenderun körfezi boyunca Adana’ya ≈ 2,5 saat · 45 dk kal
Kinross İskenderun’dan Adana’ya trenle gider; Çukurova’yı pamukla zenginleşen bir delta, Adana’yı pamuk milyonerlerinin şehri diye anlatır. Kente pek ısınmaz, ama Seyhan’ın üstündeki güzel köprüyü ayrıca anar. Roma döneminde yapılıp yüzyıllar boyunca onarılarak bugüne gelen Taşköprü, dünyanın hâlâ kullanılan en eski köprülerinden biri sayılır. Öğle için Adana kebabı.
Kinross’un korsanlar kıyısı bölümü burada başlar. Roma’nın başını ağrıtan Kilikya korsanlarını yenen Pompeius, onları eski Soli kentine yerleştirdi ve kente kendi adını verdi; Kinross bunu korsanlığı yoksulluğa bağlayan ileri görüşlü bir karar sayar. Mezitli’de ayakta kalan sütunlu cadde, liman kıyısındaki büyük kenti anlatır.
Ören yeri kazı ve düzenleme altındadır. Ziyaret düzenini gitmeden kontrol et.
3. gün Korsanlar kıyısı: Ayaş, Kızkalesi, Cennet ve Cehennem, Silifke
5
Elaiussa Sebaste (Ayaş)
Mersin’den kıyı yoluyla ≈ 50 dk · 60 dk kal
Kinross, ölülerin evlerinin yaşayanlarınkinden çok olduğu bu kıyıyı Roma’nın yapı dolu bir banliyösüne benzetir: yol boyunca anıt mezarlar, tonozlar ve lahitler. Bir adaya kurulan, sonra kumla dolup yarımadaya dönen Elaiussa Sebaste, Strabon’un andığı kenttir; tiyatro, tapınak ve mozaikli kilise kalıntıları yolun iki yanında.
Ana yolun iki yanına yayılan ören yerinde trafiğe dikkat et. Giriş düzenini gitmeden kontrol et.
6
Kızkalesi ve Korykos
Ayaş’tan ≈ 5 dk · 120 dk kal
Kinross, Roma kalıntılarının arasından bir köşeyi dönünce birden Ortaçağ’a girdiklerini yazar: kıyıda Ermeni krallığının Korykos kalesi, karşısındaki adacıkta denizin içinden yükselen Kızkalesi. Korykos, son Ermeni kralı Memlüklerden kaçarken direnen kalelerdendi; adadaki kaleye de yılandan korunsun diye oraya kapatılan bir prensesin halk hikâyesi bağlanır. Öğle için kumsaldaki lokantalara otur.
Adadaki kaleye kayıkla ya da yüzerek geçilir; dalgada ve rüzgârda kayıklar çalışmaz. Kayık ve kale saatlerini gitmeden kontrol et.
7
Cennet ve Cehennem
Kızkalesi’nden ≈ 15 dk · 90 dk kal
Kinross’un andığı Korykos mağaraları: Strabon’un da anlattığı iki dev obruk. Cennet’e yaklaşık 450 basamakla inilir; dibindeki mağaranın ağzında Bizans döneminden kalma küçük bir Meryem Ana şapeli durur. Yandaki Cehennem obruğu, efsanede Zeus’un yendiği canavar Tayfun’un hapsedildiği yer sayılır ve yalnız yukarıdan görülür.
Cennet obruğunun basamakları uzun ve nemlidir; dönüş yorucu olur. Giriş saatlerini gitmeden kontrol et.
8
Silifke · Göksu ve kale
Cennet’ten ≈ 25 dk · 60 dk kal
Kinross antik Seleukeia’da, Silifke’de Göksu’nun süt rengi akıntısını geçerken burada boğulan imparatoru anlatır: Üçüncü Haçlı Seferi’nde Karaman’dan Toroslar’ı aşan Alman imparatoru Friedrich Barbarossa 1190’da bu nehirde öldü. Tepedeki ortaçağ kalesinden nehre ve kente bakılır; Barbarossa anısına konmuş anıt Mut yolu üzerindedir.
Kinross öğle yemeğini Fenikeli Yunanların kurduğu Kelenderis’te, bugünkü Aydıncık’ta yer ve virajlı kıyı yolundan muz bahçeleriyle dolu Anamur ovasına iner. Koyun doğusunda, kumun üstünde, denizin dibini yaladığı burçlarıyla yükselen Mamure Kalesi’ni korsanlar kıyısının bütün kalelerinden daha romantik ve görkemli bulur.
Kale burçlarında korkuluk olmayan yerler var. Giriş saatlerini gitmeden kontrol et.
10
Ermenek
Anamur’dan Toroslar’ı aşan dağ yoluyla ≈ 2,5 saat · 90 dk kal
Kinross kıyıdan Toroslar’a çıkmak ister ve bunun için kaymakamın aracını günlerce bekler. Sonunda derin bir vadideki dar köprüden geçip dağın güney yamacına kurulmuş Ermenek’e varır; arkadaşlarının korkularının aksine belediye başkanı onu evinde ağırlar. Karamanoğulları’nın eski merkezlerinden olan kasabada Ulu Cami ve Tol Medrese gibi bu döneme ait yapılar vardır.
Toros yolu virajlı ve yer yer dardır; kışın kar ve buzlanma olur. Yol durumunu gitmeden kontrol et.
Bir günün daha mı var? Bursa.
İstanbul dışında
≈ 2 sa 15 dk · hızlı feribot + otobüs · Günübirlik
Neden burada: İlk Osmanlı başkenti. Yeşil Cami, Ulu Cami ve Koza Han rahat bir günübirlik; İstanbul'da dört günden fazla kalıyorsan öneriyoruz. Bu rotanın parçası değil.
