Ana sayfa / İstanbul / Rotalar
Sumner-Boyd ve Freely’nin yedinci tepesi, Cerrahpaşa’dan Studios’a
Fotoğraf: Dosseman / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0
Tarihçi rotası

Sumner-Boyd ve Freely’nin yedinci tepesi, Cerrahpaşa’dan Studios’a

Tarihi yarımadanın turistlerin pek uğramadığı güneybatı köşesi: Cerrahpaşa Camii, Sinan’ın Haseki Hürrem Külliyesi, Davutpaşa ve Hekimoğlu Ali Paşa camileri, çinileriyle Ramazan Efendi, eski bir Bizans manastırı olan Koca Mustafa Paşa ve Samatya’daki Studios bazilikası. Hilary Sumner-Boyd ile John Freely’nin Strolling Through Istanbul (1972) kitabındaki on altıncı yürüyüşten derledik; saatleri, molaları ve pratik notları biz ekledik.

SüreYarım gün (≈ 5 saat)
Yürüyüş≈ 3 km
Durak7
Bilet0
HS

Kaynak: Hilary Sumner-Boyd (1913–1976) ve John Freely (1926–2017)Strolling Through Istanbul (1972) kitabının 16. bölümündeki yürüyüşten derlendi · son kontrol 26 Ekim 2026

Bu rota, adı geçen kişinin yayımlanmış önerisinden AnatoliaPass editörlerince derlenmiştir; saatler, molalar ve pratik notlar bize aittir. Kişinin AnatoliaPass’i önerdiği ya da onayladığı anlamına gelmez.

4 bölümde hikâye

Kserolofos’tan Samatya’ya

Bölüm 1Kitap ve yazarları

Hilary Sumner-Boyd 1913’te New York’ta doğdu, orada ve İngiltere’de okudu; ömrünün büyük kısmını İstanbul’da, Robert College’da ders vererek geçirdi ve 2 Eylül 1976’da bu şehirde öldü. John Freely 1926’da Brooklyn’de doğdu; fizikçiydi, 1960’ta Robert College’da ders vermek için İstanbul’a geldi ve ömrü boyunca İstanbul’un, Osmanlı’nın ve bilim tarihinin üzerine onlarca kitap yazdı; 2017’de öldü. İkisinin birlikte yazdığı Strolling Through Istanbul 1972’de İstanbul’da Redhouse Press’ten çıktı ve gözden geçirilmiş baskılarla bugün de basılıyor.

Bölüm 2Kuru tepe

Yedinci tepe, Bizans’ta Kserolofos yani ‘kuru tepe’ diye anılırdı; Marmara kıyısının üstünde iki doruğa ayrılır. Tepenin üstünde, Cerrahpaşa’da, İmparator Arkadios’un sütunu dururdu; bugün yalnız kaidesinin bir kısmı bir avlunun içinde kalmıştır. Sumner-Boyd ve Freely bu bölümde tepenin üstünden Marmara’ya doğru inerek mahalle mahalle ilerler.

Bölüm 3Bayezid’in adamları

Rotanın üç durağı aynı padişahın çevresine bağlanır. Davutpaşa Camii’ni II. Bayezid’in sadrazamı Koca Davud Paşa yaptırdı; Aziz Andreas Kilisesi’ni camiye çeviren Koca Mustafa Paşa da bir Bayezid sadrazamıydı; Studios bazilikasını camiye çeviren İlyas Bey ise padişahın imrahoruydu. Fetihten sonraki ilk elli yılda şehrin bu köşesi böyle yeniden kuruldu.

Bölüm 4Kitabın yürüyüşü

Bölümün başında sayılan yedi durak bu rotanın sırasıdır. Kitap camilerin kitabelerini, planlarını ve çinilerini tek tek anlatır; Haseki’nin darüşşifasının kitabın yazıldığı yıllarda yeniden hastane olarak kullanıldığını not eder. Yürüyüş Samatya’ya inerken yazarlar semtin sokaklarında dolaşmayı da önerir: Marmara’ya bakan, kiliseleri ve meyhaneleriyle eski bir mahalle.

1 / 4
Saygı kuralları
  • Camilere omuzları ve dizleri örten kıyafetle gir; kadınlar başını örter, ayakkabılar girişte çıkarılır.
  • Namaz vakitlerinde ve cuma öğlesinde camilerin içi ziyarete kapanır; bu saatlerde avluda bekle ya da bir sonraki durağa geç.
  • Türbelerde ve hazirelerde sesini alçak tut, mezar taşlarına oturma ya da yaslanma.
  • Dua edenleri ve mahalle sakinlerini izin almadan fotoğraflama.
  • Kocamustafapaşa’daki Sümbül Efendi türbesi bir ziyaretgâhtır; dua edenlerin önünden geçme, içeride konuşma.
  • Rotadaki mahalle camilerinin kapısı namaz aralarında kilitli olabilir; caminin görevlisinden ya da komşulardan nazikçe yardım iste.
Kendi versiyonunu yap
  1. 1

    Cerrahpaşa Camii

    Başlangıç: T1 tramvayının Aksaray durağı; Cerrahpaşa Caddesi boyunca ≈ 10 dk · 25 dk kal

    Kitap yedinci tepe yürüyüşünü bu camiden başlatır. Saray cerrahlığından sadrazamlığa yükselen Cerrah Mehmed Paşa’nın Mimar Davud Ağa’ya yaptırdığı cami 1590’ların ortasında tamamlandı; semt de adını bu camiden alır. Külliyenin diğer yapıları zamanla yok oldu, cami ve haziresi kaldı.

    Cerrahpaşa Camii
    Fotoğraf: Sadrettin / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0

    Namaz vakitlerinde ziyarete ara verilir; vakitleri gitmeden kontrol et.

  2. 2

    Haseki Sultan Külliyesi

    ≈ 5 dk, batıya, Haseki Caddesi’ne · 30 dk kal

    Kanuni’nin eşi Hürrem Sultan için Mimar Sinan’ın yaptığı külliye; cami 1538–39’da bitti ve Sinan’ın başmimar olduktan sonra İstanbul’daki ilk büyük işlerinden sayılır. Cami, medrese, sıbyan mektebi, imaret ve darüşşifa caddenin iki yanına yayılır. Darüşşifa yüzyıllarca hastane olarak çalıştı; semtin adı bugün de hastanelerle anılır.

    Haseki Sultan Külliyesi
    Fotoğraf: Dosseman / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0

    Külliyenin bazı bölümleri farklı kurumlarca kullanılır ve her zaman açık olmayabilir; gitmeden kontrol et.

  3. 3

    Davutpaşa Camii

    ≈ 7 dk, güneybatıya, Davutpaşa Medresesi Sokağı’na · 25 dk kal

    II. Bayezid’in sadrazamı Koca Davud Paşa’nın yaptırdığı cami; kapısının üstündeki kitabe 1485 tarihini verir. Fetihten sonra sur içinde yapılan, yanlarında misafir odaları (tabhane) bulunan ters T planlı camilerin son ve en gelişmiş örneklerinden biri sayılır. Bahçede banisinin türbesi var.

    Davutpaşa Camii
    Fotoğraf: R Prazeres / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0

    Mahalle camisidir; namaz araları dışında kapısı kapalı olabilir, gitmeden kontrol et.

  4. 4

    Hekimoğlu Ali Paşa Camii

    ≈ 4 dk, Kocamustafapaşa Caddesi’ne · 30 dk kal

    I. Mahmud döneminin sadrazamı Hekimoğlu Ali Paşa’nın 1734–35’te yaptırdığı külliye; Lale Devri’nin hemen ardından yapılmasına karşın klasik çizgiye sadık kalır. Lakabı, saray hekimbaşısı olan babasından gelir. Caddeye bakan sebil ve çeşme, türbe ve avlu kapısının taş işçiliği durmaya değer.

    Hekimoğlu Ali Paşa Camii
    Fotoğraf: Szoszv / Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0

    Namaz vakitlerinde ziyarete ara verilir; vakitleri gitmeden kontrol et.

  5. 5

    Ramazan Efendi Camii

    ≈ 6 dk, batıya · 20 dk kal

    Halvetî şeyhi Ramazan Efendi’nin adıyla anılan küçük cami; Bezirganbaşı ya da Hüsrev Çelebi Camii diye de bilinir ve 1580’lerde Sinan’a atfedilir. Kitap yapının İznik çinilerini öne çıkarır; dışarıdan sade görünen bu mahalle camisinin asıl hazinesi içerideki çini kaplı duvarlardır. Şeyhin türbesi girişin solunda, avlunun arkasında hazire var.

    Ramazan Efendi Camii
    Fotoğraf: Sadrettin / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0

    Küçük bir mahalle camisidir; namaz araları dışında kapısı kapalı olabilir, gitmeden kontrol et.

  6. 6

    Koca Mustafa Paşa Camii · Aziz Andreas Kilisesi

    ≈ 5 dk, Kocamustafapaşa meydanına · 50 dk kal

    Bizans’ta ‘Krisis’teki Aziz Andreas’ diye bilinen manastırın kilisesi; II. Bayezid’in sadrazamı Koca Mustafa Paşa tarafından 15. yüzyılın sonunda camiye çevrildi. Bahçesinde Halvetî şeyhi Sümbül Efendi’nin türbesi var; halk camiyi de onun adıyla anar, avludaki eski servi ağacına dair hikâyeler semtin hafızasının parçası. Meydandaki esnaf lokantalarında öğle molası ver.

    Koca Mustafa Paşa Camii · Aziz Andreas Kilisesi
    Fotoğraf: A. Fabbretti / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0

    Türbe bir ziyaretgâhtır; namaz vakitlerinde ve cuma öğlesinde çok kalabalık olur. Vakitleri gitmeden kontrol et.

  7. 7

    İmrahor İlyas Bey Camii · Studios Bazilikası

    ≈ 12 dk, güneye, İmrahor Caddesi’ne. Dönüş: Kocamustafapaşa Marmaray istasyonu ≈ 8 dk · 25 dk kal

    Konsül Studios’un 462’de kurduğu Vaftizci Yahya manastırının bazilikası; İstanbul’da ayakta kalan en eski kilise yapısı olarak bilinir. Manastırın keşiş kuralları Athos’taki manastırlara örnek oldu. II. Bayezid’in imrahoru İlyas Bey tarafından camiye çevrildi, 19. yüzyıl sonundaki depremden sonra uzun yıllar çatısız kaldı. Kitap yürüyüşü burada bitirir.

    İmrahor İlyas Bey Camii · Studios Bazilikası
    Fotoğraf: Dosseman / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0

    Yapı uzun süren bir restorasyondadır; içeri girilip girilemeyeceğini gitmeden kontrol et.

Bir günün daha mı var? Bursa.

İstanbul dışında

≈ 2 sa 15 dk · hızlı feribot + otobüs · Günübirlik

Neden burada: İlk Osmanlı başkenti. Yeşil Cami, Ulu Cami ve Koza Han rahat bir günübirlik; İstanbul'da dört günden fazla kalıyorsan öneriyoruz. Bu rotanın parçası değil.

Haritada gör

Yürüyenler ne diyor

Bu rotada check-in yapan gezginler puan verebilir. Başkası veremez.

Toplulukta sor

Henüz puan yok

Bu rotayı yürüyen ilk gezginlerden biri ol. Sorun ya da önerin varsa toplulukta paylaş.

Rotayı yürüdükten sonra uygulamadaki check-in ile puan verebilirsin. Yorumlar kısa bir kontrolden sonra yayına alınır.

Başka rotalar

Sıradaki gün

Bütün rotalar
Çok yakında satışta

Satış açılınca haber verelim

Ödeme altyapımızı tamamlıyoruz. E-postanı bırak, bilet satışı açıldığı gün tek bir e-posta gönderelim.