Sumner-Boyd ve Freely’nin Divanyolu yürüyüşü, Ayasofya’dan Beyazıt’a

Ayasofya’nın yanındaki meydandan Beyazıt’a, Bizans’ın ana caddesinin izinden giden Divanyolu boyunca kısa ama dolu bir yürüyüş: iki Bizans sarnıcı, II. Mahmud Türbesi, Konstantin’in sütunu, fetihten sonra yapılan ilk camilerden Atik Ali Paşa, Çarşıkapı’daki iki külliye ve Beyazıt Camii. Hilary Sumner-Boyd ile John Freely’nin Strolling Through Istanbul (1972) kitabındaki yedinci yürüyüşten derledik; saatleri, molaları ve pratik notları biz ekledik.

SüreYarım gün (≈ 4,5 saat)

Yürüyüş≈ 1,6 km

Durak7

Bilet1

Kaynak: Hilary Sumner-Boyd (1913–1976) ve John Freely (1926–2017)Strolling Through Istanbul (1972) kitabının 7. bölümündeki yürüyüşten derlendi · son kontrol 26 Ekim 2026

Bu rota, adı geçen kişinin yayımlanmış önerisinden AnatoliaPass editörlerince derlenmiştir; saatler, molalar ve pratik notlar bize aittir. Kişinin AnatoliaPass’i önerdiği ya da onayladığı anlamına gelmez.

4 bölümde hikâye

Mese’nin izinde

Bölüm 1Kitap ve yazarları

Hilary Sumner-Boyd 1913’te New York’ta doğdu, orada ve İngiltere’de okudu; ömrünün büyük kısmını İstanbul’da, Robert College’da ders vererek geçirdi ve 2 Eylül 1976’da bu şehirde öldü. John Freely 1926’da Brooklyn’de doğdu; fizikçiydi, 1960’ta Robert College’da ders vermek için İstanbul’a geldi ve ömrü boyunca İstanbul’un, Osmanlı’nın ve bilim tarihinin üzerine onlarca kitap yazdı; 2017’de öldü. İkisinin birlikte yazdığı Strolling Through Istanbul 1972’de İstanbul’da Redhouse Press’ten çıktı ve gözden geçirilmiş baskılarla bugün de basılıyor.

Bölüm 2Bizans’ın ana caddesi

Konstantinopolis’in ana caddesi Mese, Augusteion meydanından batıya doğru forumları birbirine bağlayarak surlara kadar uzanırdı. Osmanlı döneminde bu yolun ilk kısmı Divanyolu adını aldı: Topkapı Sarayı’ndaki Divan’a giden, alayların, elçilerin ve vezirlerin geçtiği tören yolu. Vezirler de türbelerini, medreselerini ve sebillerini bu caddenin kenarına yaptırdı.

Bölüm 3Kitabın yedinci yürüyüşü

Sumner-Boyd ve Freely bu bölümü Ayasofya’nın yanındaki meydanda başlatır ve Beyazıt Meydanı’nda bitirir. Bölüm başlığının altında sayılan dört durak, Yerebatan ve Binbirdirek sarnıçları, Konstantin Sütunu ve Beyazıt Külliyesi, rotanın omurgasıdır; aradaki türbe, cami ve külliyeleri de kitap aynı yolun üstünde, birbiri ardına anlatır. Yazarların ilgisi hep iki katmanda: yerin altındaki Bizans ile caddenin iki yanındaki Osmanlı vakıfları.

Bölüm 4Bugün yürürken

Kitap yazıldığından bu yana cadde çok değişti: 1990’ların başından beri ortasından tramvay geçiyor, sarnıçlar restore edildi, Çorlulu Ali Paşa’nın medrese avlusu bir çay bahçesine dönüştü. Yine de anıtların sırası aynı kaldı. Yürüyüş kısa; acele etme, her durakta avluya, kitabelere ve hazirelere bak.

Saygı kuralları

Camilere omuzları ve dizleri örten kıyafetle gir; kadınlar başını örter, ayakkabılar girişte çıkarılır.
Namaz vakitlerinde ve cuma öğlesinde camilerin içi ziyarete kapanır; bu saatlerde avluda bekle ya da bir sonraki durağa geç.
Türbelerde ve hazirelerde sesini alçak tut, mezar taşlarına oturma ya da yaslanma.
Dua edenleri ve mahalle sakinlerini izin almadan fotoğraflama.
Divanyolu’nun ortasından tramvay geçer; karşıdan karşıya yalnız geçitlerden geç, rayların üstünde durma.

Kendi versiyonunu yap

09:00
1

Yerebatan Sarnıcı

Başlangıç: T1 tramvayının Sultanahmet durağı; Ayasofya’nın batısındaki meydana ≈ 3 dk · 45 dk kal

Kitaptaki yürüyüş, Ayasofya’nın yanındaki meydandan başlar ve önce yerin altına iner. 6. yüzyılda Justinianus döneminde yapılan sarnıç, 336 sütunuyla şehrin en büyük kapalı su deposudur; sütunların bir kısmı başka yapılardan getirilmiştir. Kuzeybatı köşesindeki iki Medusa başı da sütun kaidesi olarak kullanılmış devşirme parçalardır.

Giriş ücretlidir ve kuyruk uzun olabilir; sabah erken git. Saatleri ve ücreti gitmeden kontrol et.

€49 Yerebatan Sarnıcı sırasız girişDetay
10:00
2

Binbirdirek Sarnıcı

≈ 5 dk, batıya, İmran Öktem Sokağı’na · 30 dk kal

Yerebatan’dan sonra şehrin ikinci büyük kapalı sarnıcı; Bizans’taki adı Philoksenos Sarnıcı’dır. Sütunlar iki gövdenin üst üste eklenmesiyle yükseltilmiştir; ‘bin bir direk’ adı bu sık sütun ormanından gelir. Restore edilen sarnıç bugün ziyaret edilir ve zaman zaman sergi ve etkinliklere ev sahipliği yapar.

Fotoğraf: Bollweevil / Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0
Etkinlik günlerinde ziyarete kapanabilir; saatleri ve giriş ücretini gitmeden kontrol et.
10:45
3

II. Mahmud Türbesi ve Köprülü Kütüphanesi

Divanyolu’na çık, Çemberlitaş yönüne ≈ 5 dk · 25 dk kal

Sultan Abdülmecid’in babası II. Mahmud için yaptırdığı, 1840’ta tamamlanan türbe; ampir üslubuyla klasik Osmanlı türbelerinden çok farklıdır. Sultan Abdülaziz ile II. Abdülhamid de burada yatar; bahçedeki hazire, Osmanlı’nın son yüzyılının devlet adamlarıyla doludur. Caddenin karşısındaki Köprülü Kütüphanesi 1661’de bitirildi; Osmanlı’da kendi binasında kurulan ilk vakıf kütüphanesi sayılır.

Fotoğraf: Dosseman / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0
Türbenin ziyaret saatleri değişebilir; gitmeden kontrol et.
11:15
4

Çemberlitaş · Konstantin Sütunu

≈ 2 dk, caddenin karşı tarafı · 15 dk kal

Konstantin’in şehri 330’da yeni başkent olarak açtığında forumunun ortasına diktirdiği sütun; İstanbul’da Konstantin döneminden ayakta kalan en eski anıt. Mese’nin tam ortasındaydı; Divanyolu bugün aşağı yukarı o caddenin izinden gider. 1500’lerin başındaki onarımda gövdeye demir çemberler geçirildi, Türkçe adı da buradan gelir.

Fotoğraf: SALTOnline / Wikimedia Commons, Telif kısıtı yok
11:35
5

Gazi Atik Ali Paşa Camii

Yeniçeriler Caddesi boyunca ≈ 2 dk · 25 dk kal

II. Bayezid’in sadrazamı Hadım Atik Ali Paşa’nın yaptırdığı cami, fetihten sonra İstanbul’da yapılan en eski camilerden biri. Konstantin Forumu’nun sınırları içinde durur; kubbeli iç mekânı ve mukarnaslı kapısı erken Osmanlı mimarisinin sadeliğini taşır. Yanındaki Vezir Hanı ve sokak boyunca sıralanan dükkânlar, caddenin yüzyıllardır bir ticaret yolu olduğunu hatırlatır.

Fotoğraf: Dosseman / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0
Namaz vakitlerinde ziyarete ara verilir; vakitleri gitmeden kontrol et.
12:10
6

Çarşıkapı · Koca Sinan Paşa ve Çorlulu Ali Paşa külliyeleri

≈ 4 dk, Beyazıt yönüne · 40 dk kal

Caddenin iki yanında karşı karşıya duran iki külliye. Koca Sinan Paşa’nın medresesi, türbesi ve köşedeki sebili Mimar Davud Ağa’nın eseri; 1594’te tamamlandı. Karşıdaki Çorlulu Ali Paşa Külliyesi ise 1708’de yapıldı; idam edilen paşanın başının buradaki hazireye gömüldüğü anlatılır. Medrese avlusundaki çay bahçesi yürüyüşün öğle molası için iyi bir yer.

Fotoğraf: Dosseman / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0
Çay bahçeleri öğleden sonra kalabalık olur; fiyatları oturmadan sor ve saatleri gitmeden kontrol et.
13:00
7

Beyazıt Camii ve Külliyesi

≈ 5 dk, Beyazıt Meydanı’na · 45 dk kal

II. Bayezid’in 1500’lerin başında yaptırdığı külliye; İstanbul’da bugüne ulaşan en eski selâtin camisi. Meydan, Bizans’ın Theodosius Forumu’nun yerinde; tramvay yolunun kenarında forumun kemer ve sütun parçaları hâlâ durur. Kitap yedinci yürüyüşü bu meydanda bitirir; sıradaki bölüm de buradan çarşılara iner, istersen Kapalıçarşı’ya devam et.

Fotoğraf: Metuboy / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0
Namaz vakitlerinde ve cuma öğlesinde ziyarete ara verilir; vakitleri gitmeden kontrol et.

Bugün öğle 12:53: Beyazıt Camii yaklaşık 12:23–13:53 arası ziyarete kapalı. Bu durağı öncesine ya da sonrasına kaydır.

Bu rotanın bütün biletleri

Yerebatan Sarnıcı sırasız giriş€49

Kişi başı toplam€49

Çok yakında satışta

Paket indirimi sepette otomatik uygulanır. Tarih seçtiğinde kapalı günlere göre kontrol ederiz. 24 saate kadar ücretsiz iptal.

Rehberle yürü

Aynı rota, lisanslı bir rehberle, en fazla 8 kişi.

Saatlik€30'dan

Rehber seç

Gitmeden önce

Camiler için diz ve omuz kapalı
Rahat ayakkabı; çoğu yer arnavut kaldırımı
Rotayı indir; bazı duraklarda telefon çekmez
Çay ve vapur için biraz nakit

Bir günün daha mı var? Bursa.

İstanbul dışında

≈ 2 sa 15 dk · hızlı feribot + otobüs · Günübirlik

Neden burada: İlk Osmanlı başkenti. Yeşil Cami, Ulu Cami ve Koza Han rahat bir günübirlik; İstanbul'da dört günden fazla kalıyorsan öneriyoruz. Bu rotanın parçası değil.

Haritada gör