Halikarnassos’tan Knidos’a, Rodos’un karşısındaki Loryma’ya, sazlıklar arasındaki Kaunos’a, Fethiye ve Ksanthos vadisine, Kekova’nın batık kentine, Myra’ya, Yanartaş’ın ateşine ve Phaselis’e uzanan kıyı yolu. İngiliz gezgin ve yazar Freya Stark’ın 1952’de bir motorlu yelkenliyle yaptığı ve The Lycian Shore kitabında anlattığı yolculuktan derledik; saatleri, molaları ve pratik notları biz ekledik.
Süre6 gün (araçla; Bodrum–Datça arası feribotla)
Yürüyüş≈ 700 km yol
Durak10
Bilet0
FS
Kaynak: Freya Stark (1893–1993)The Lycian Shore (1956) kitabında anlattığı 1952 tekne yolculuğundan derlendi · son kontrol 26 Ekim 2026
Bu rota, adı geçen kişinin yayımlanmış önerisinden AnatoliaPass editörlerince derlenmiştir; saatler, molalar ve pratik notlar bize aittir. Kişinin AnatoliaPass’i önerdiği ya da onayladığı anlamına gelmez.
4 bölümde hikâye
Elfin’in yolculuğu
Bölüm 1Freya Stark
Freya Stark (1893–1993), Arabistan’ın güneyini ve İran dağlarını çoğu zaman tek başına dolaşan, yolculuklarını yirmiyi aşkın kitapta anlatan İngiliz gezgin ve yazar. 1950’lerde Türkiye’ye birkaç kez döndü; bu yolculuklardan Ionia: A Quest (1954), The Lycian Shore (1956), Alexander’s Path (1958) ve Riding to the Tigris (1959) çıktı.
Bölüm 21952, Elfin
The Lycian Shore, Stark’ın 1952’de dostu David Balfour’un küçük motorlu yelkenlisi Elfin’le yaptığı yolculuğu anlatır. İzmir körfezinden çıkan tekne adaların arasından güneye iner; Bodrum’dan Knidos’a, Loryma’ya ve Kaunos’a, Fethiye’den Kaş’a, Kekova’ya ve Myra’ya gider, Gelidonya Burnu’nu dönüp Phaselis’e varır. Dümende Hüseyin adında bir kaptan, mutfakta Mehmet vardır; Ksanthos vadisinde ve Patara’da yolculuk karada, bir Land Rover’la sürer.
Bölüm 3İskender’in ilk serüveni
Stark bu yolculuğa İskender’in tarihini okurken çıkar. İskender’i hep Yunanistan’ın ya da fethettiği uzak Doğu’nun arka planında düşündüğümüzü, oysa onun ilk serüveninin Asya kıyısının eski kentleri arasında geçtiğini yazar; MÖ 334’te Granikos’tan güneye inerken insanların zihninde ne bulduğunu anlamak ister. Kitap bu yüzden bir yandan bugünün kıyısını, bir yandan MÖ 4. yüzyılın Karya ve Likya’sını anlatır: Pers altını, korsanlar, kâhinler ve Likya birliği.
Bölüm 4Rotayı nasıl kurduk
Kitabın Türkiye kıyısındaki bölümlerini Stark’ın sırasıyla izledik; Ege adalarındaki bölümleri dışarıda bıraktık. Tekneyle yapılan yolu karaya uyarladık: Bodrum’dan Datça’ya feribot, Loryma’ya tekne, gerisi araçla. Saatler, yol süreleri ve uyarılar bize aittir.
1 / 4
Saygı kuralları
Ören yerlerinde duvarlara, sütunlara, lahitlere ve kaya mezarlarına tırmanma; işaretli yollardan ayrılma.
Yerden sikke, çanak çömlek parçası ya da işlenmiş taş alma; bulduğunu yerinde bırak. Kazı alanlarına ve çitle çevrili yerlere girme.
Kekova’daki batık kalıntıların üzerinde yüzmek, dalmak ve demir atmak yasaktır.
Dalyan’da ve Patara’da deniz kaplumbağalarının yuva alanlarına girme; kumsalda gece ışık tutma ve şemsiye dikme.
Koylarda çöpünü tekneye ya da arabaya geri götür; ormanlık kıyılarda ateş yakma.
Köylerde ve çarşılarda insanları, evlerin içini ve çocukları fotoğraflamadan önce izin iste.
Stark’ın teknesi Kos’tan geçip antik Halikarnassos’a, bugünkü Bodrum’a girer. Dünyanın yedi harikasından Mausoleion’un yalnız temeli ve dağınık taşları kaldı; taşlarının bir bölümü 15. yüzyılda Rodos şövalyelerinin limanın ağzına yaptırdığı Aziz Petrus Kalesi’nin duvarlarına girdi. Kale bugün Sualtı Arkeoloji Müzesi; Stark’ın kitabında kalenin içinden çektiği fotoğraflar da var.
Stark, Knidos dağlarının denize uzattığı ince yarımadayı gün batımına doğrultulmuş bir mızrağa benzetir; 1952’de tek yol yarımadanın ortasında, Datça’da bitiyordu ve son köyden burnun ucuna varmak saatler sürüyordu. Burnun ucundaki eski adayı karaya bağlayan kıstağın iki yanında iki liman, yamaçta tiyatro ve tapınak terasları: Praksiteles’in Afrodit heykeliyle ün kazanan kent.
Ören yeri gölgesizdir, yazın çok sıcak olur. Feribotun ve ören yerinin saatlerini gitmeden kontrol et.
3. gün Karya kıyısı: Loryma ve Kaunos
3
Loryma (Bozukkale)
Datça’dan Bozburun’a ≈ 1,5 saat; Loryma’ya tekneyle ya da bozuk toprak yoldan · 120 dk kal
Stark’ın teknesi Knidos’tan güneydoğuya, kireçtaşı yarların arasından ilerleyip Rodos’un karşısındaki Loryma koyuna girer; o yarları denizin içinde duran katedral sahınlarına benzetir. Koyu koruyan uzun Helenistik kale, Rodosluların Anadolu kıyısındaki topraklarının bekçisiydi; Stark bu bölümde Pers altınının Yunan siyasetine nasıl aktığını anlatır.
Loryma’ya karadan giden yol çok bozuktur; tekneyle gitmek daha kolaydır. Tekne seferlerini ve hava durumunu gitmeden kontrol et.
4
Kaunos
Bozburun’dan Marmaris üzerinden Dalyan’a ≈ 2 saat; karşı kıyıya kayıkla · 120 dk kal
Stark, Kaunos’un 1800’de Anadolu’yu dolaşan Albay Leake’in zamanında henüz bilinmediğini, yaklaşık kırk yıl sonra bir İngiliz gemisinin subayınca bulunduğunu anlatır. Bataklığın boğduğu limanı, sazlıklarda yüzen sakarmekeleri, kaleye tırmanan surları ve tiyatroyu yürüyerek dolaşır; kentin yüzyıllarca sıtmayla anıldığını da hatırlatır. Dalyan çayının karşı yakasındaki kaya mezarları bu yürüyüşün manzarasıdır.
Dalyan’dan karşı kıyıya kayıkla geçilir; ücreti binmeden konuş. Ören yeri saatlerini gitmeden kontrol et.
4. gün Fethiye ve Ksanthos vadisi
5
Fethiye · Amintas Kaya Mezarı
Dalyan’dan Fethiye’ye ≈ 1 saat · 45 dk kal
Stark, Fethiye körfezinde eski Telmessos’u anlatırken kentin kâhinleriyle ünlü olduğunu hatırlatır ve Arrianos’un anlattığı bir hikâyeyi buraya bağlar: Frigyalı Gordios, sabanının boyunduruğuna konan kartalın anlamını Telmessoslu bir kıza sormuş, sonra onunla evlenmiştir; oğulları Midas’tır. Kentin üstündeki kayaya oyulmuş, tapınak cepheli Amintas mezarı eski Telmessos’tan kalan en görkemli eserdir.
Mezara çıkan basamaklar dik ve kaygandır. Giriş saatlerini gitmeden kontrol et.
6
Ksanthos
Fethiye’den Kaş yoluna ≈ 1 saat · 120 dk kal
Likya’nın en büyük kentlerinden ve Likya birliğinin merkezlerinden biri. Stark vadiyi uzun uzun dolaşır; Ksanthos’tan Patara’ya, pamuk tarlalarıyla bataklık arasından Land Rover’la iner. Tiyatronun yanındaki direk mezarlar ve Harpy anıtı yerinde; 1840’larda İngiltere’ye götürülen kabartmaların asılları bugün British Museum’da.
Stark bu bölümde Aperlai’nin denize gömülmüş evlerini ve Kekova’nın kalesinden görünen nekropolü anlatır; tekne Kaş’tan, yani antik Antiphellos’tan geçerek bu koylara gelir. Sığ suyun altından batık duvarlar görünür, Simena’nın (Kaleköy) kalesi yukarıdan koya bakar.
Batık kalıntıların üzerinde yüzmek ve dalmak yasaktır; tekne turları belirli rotalardan geçer. Tekne seferlerini gitmeden kontrol et.
8
Myra ve Andriake
Üçağız’dan Demre’ye ≈ 40 dk · 120 dk kal
Stark’ın teknesi Myra’nın limanı Andriake’ye girer; Havari Pavlus’un Roma’ya giderken gemi değiştirdiği liman burasıdır. Stark, 1952’de Finike’de küçük bir otelin ve temiz bir lokantanın açıldığını, gezgin Fellows’un zamanındaki üç evlik yerin büyümeye başladığını da yazar. Andriake’de Hadrian döneminin büyük tahıl ambarı bugün Likya Uygarlıkları Müzesi; Myra’nın kaya mezarları birkaç kilometre içeride.
Stark, Likya sikkelerindeki Bellerophon’u ve kanatlı atı Pegasos’u anlatarak Khimaira’ya gelir: Olimpos’un kuzeyindeki uzun kumsaldan bir saati biraz aşan bir at yolculuğuyla ulaşılan, ormanın içinden denizcilere gece görünen sönmeyen ateş. Bugün Çıralı’dan patikayla çıkılır; kayaların arasından çıkan doğal gaz alevleri karanlıkta en güzel görünür.
Patika taşlıdır, inişte el feneri gerekir; alevlere fazla yaklaşma. Giriş saatlerini gitmeden kontrol et.
6. gün Phaselis
10
Phaselis
Çıralı’dan Kemer yönüne ≈ 40 dk · 150 dk kal
Kitap üç limanlı Phaselis’te biter. İskender MÖ 334–333 kışının bir bölümünü burada geçirmişti; Stark’ın bütün yolculuk boyunca izini sürdüğü de onun bu kıyıdaki ilk yürüyüşüydü. Çam ormanının içindeki ana cadde, Hadrian kapısı ve su kemerleri; güney limanında yüzmeden dönme.
Yaz günlerinde öğleden sonra tekne turlarıyla kalabalıklaşır; sabah erken git. Giriş saatlerini gitmeden kontrol et.
Bir günün daha mı var? Bursa.
İstanbul dışında
≈ 2 sa 15 dk · hızlı feribot + otobüs · Günübirlik
Neden burada: İlk Osmanlı başkenti. Yeşil Cami, Ulu Cami ve Koza Han rahat bir günübirlik; İstanbul'da dört günden fazla kalıyorsan öneriyoruz. Bu rotanın parçası değil.
