
Kaynak: Prof. Dr. İlber Ortaylı (1947–2026)
Kilikya’da Kastabala ve Olba’dan başlayıp Anamur’u, Pamfilya ovasını, Selge’nin dağ kentini, Termessos geçitlerini, İskender’in denizden yürüdüğü Klimaks kıyısını ve Likya’nın yüksek vadilerindeki Arykanda ile Oinoanda’yı izleyen yol. Freya Stark’ın 1956’da İskender’in yürüyüşünü tersinden izleyerek kamyonla ve at sırtında yaptığı, Alexander’s Path kitabında anlattığı yolculuktan derledik; saatleri, molaları ve pratik notları biz ekledik.
Bu rota, adı geçen kişinin yayımlanmış önerisinden AnatoliaPass editörlerince derlenmiştir; saatler, molalar ve pratik notlar bize aittir. Kişinin AnatoliaPass’i önerdiği ya da onayladığı anlamına gelmez.
Freya Stark (1893–1993) Türkiye’ye 1950’lerde birkaç kez döndü ve her dönüşünde bir kitap yazdı. 1952’de tekneyle Karya ve Likya kıyısını dolaşırken İskender’in ilk seferini okuyordu; o yolculuktan çıkan The Lycian Shore’un ardından bu kez karadan, İskender’in Anadolu’daki yürüyüşünün izini sürmeye karar verdi.
Alexander’s Path, Stark’ın 1956 yolculuğunu anlatır. İskender’in yolunu tersinden izler: Kilikya’dan başlar, Pamfilya’ya, oradan Likya’nın yüksek vadilerine geçer. Yolu olmayan dağ kesimlerine kamyonla, ciple ve katırla, çoğu zaman tek başına ve at sırtında gider. Kitabın sonuna İskender’in Milet’ten Frigya’ya yürüyüşünü gösteren haritalarla bir ek koyar.
Stark’ın derdi, İskender’in geçtiği geçitleri ve kıyıları yerinde görmek, Arrianos’un anlattıklarını arazide sınamaktı: Klimaks kıyısında denizin geri çekildiği yer, Termessos’un önündeki dar geçit, Selge’nin dağ yolu. Yolda tanıştığı köylülerin konukseverliği ve İskender’in birleşik bir dünya düşü kitabın öteki iki ipliğidir.
Kitabın bölüm sırasını izledik: İssos ve Kastabala; Mersin, Soli ve Olba; Kilikya ara yolları; Pamfilya ovası; Klimaks Dağı; Pamfilya geçitleri; Selge; Gelidonya geçişi; Alagir vadisi; Ksanthos’un yaylaları ve Oinoanda. Stark’ın atla ve yayan geçtiği yolları bugünkü karayollarına uyarladık, Pamfilya’daki gidiş gelişleri tek bir yöne dizdik. Saatler, yol süreleri ve uyarılar bize aittir.
Başlangıç: Osmaniye; Kadirli yolu üzerinde ≈ 20 dk · 90 dk kal
Kitabın ilk bölümü İssos ve Kastabala’dır: Stark yolculuğa İskender’in Darius’u yendiği İssos ovasında, bugünkü Dörtyol ile Erzin arasında başlar ve Kilikya’nın iç kesimindeki Kastabala’ya çıkar. Ovanın ortasında yükselen kayanın tepesindeki ortaçağ kalesi, eteğindeki sütunlu cadde, tiyatro ve kilise kalıntılarıyla sakin bir ören yeri.

Ören yerinde gölge ve hizmet azdır; su al. Giriş düzenini gitmeden kontrol et.
Kastabala’dan Adana ve Mersin üzerinden Silifke’ye, oradan dağa ≈ 4 saat · 90 dk kal
Kitabın ikinci bölümü Mersin, Soli ve Olba’dır. Silifke’nin kuzeyindeki dağlarda, rahip kralların yönettiği Olba topraklarının kutsal kenti Diokaisareia’da Zeus Olbios tapınağının sütunları hâlâ ayakta; Tykhe tapınağı, anıtsal kapı ve çok katlı bir kule de kentin içinde.

Dağ yolu virajlıdır. Ören yerinin giriş saatlerini gitmeden kontrol et.
Silifke’den kıyı yoluyla Anamur’a ≈ 2,5 saat · 120 dk kal
Stark kitaba iki Kilikya ara yolu bölümü koyar: Seleukeia’dan, yani Silifke’den Anamur’a ve Anamur’dan Antalya’ya. Anadolu’nun en güney ucundaki Anamur Burnu’nda yamaçtan denize inen Roma ve Bizans kenti Anemurion; kubbeli mezar evleri, hamamları ve odeonuyla Kilikya’nın en iyi korunmuş ölüler kentlerinden biri.

Ören yeri geniştir ve öğle sıcağında gölgesizdir. Giriş saatlerini gitmeden kontrol et.
Anamur’dan Alanya üzerinden Antalya’ya ≈ 4 saat; ertesi sabah Aksu’ya · 120 dk kal
Kitabın ikinci kısmı Pamfilya ovasıyla açılır. İskender Phaselis’ten sonra Perge’ye geldi ve kent ona direnmedi; Stark ovayı onun ordusunun izinde dolaşır. Helenistik kapının yuvarlak kuleleri, sütunlu cadde ve ortasından akan su kanalı Perge’nin bugün de en etkileyici yerleridir.

Ören yeri gölgesizdir; yazın sabah erken git. Giriş saatlerini gitmeden kontrol et.
Perge’den Köprülü Kanyon yoluyla Altınkaya köyüne ≈ 1,5 saat · 90 dk kal
Pamfilya’dan sonra Stark dağa, Toroslar’ın içindeki Selge’ye çıkar ve kitabın bir bölümünü ona ayırır. Arrianos’a göre Selgeliler Termessos’un düşmanıydı; İskender’e elçi gönderip dostluğunu kazandılar. Kentin tiyatrosu bugün Altınkaya köyünün evleriyle iç içe; yolda Köprülü Kanyon’daki Roma köprüsünden geçersin.

Kanyon yolu dar ve virajlıdır, rafting sezonunda kalabalık olur. Yol durumunu gitmeden kontrol et.
Selge’den Antalya üzerinden Korkuteli yoluna ≈ 2,5 saat · 150 dk kal
Stark’ın Pamfilya geçitleri dediği dağ yolları Termessos’un önünden geçer. Arrianos’a göre İskender kentin önündeki dar geçidi aştı, ama dağın tepesindeki Termessos’u kuşatmayı göze almadan Sagalassos’a yürüdü. Uçurumun kenarındaki tiyatrodan bakınca bu kararın nedenini görürsün.

Patika taşlık ve diktir; sağlam ayakkabı giy, su al. Milli park giriş saatlerini gitmeden kontrol et.
Termessos’tan Antalya ve Kemer üzerinden ≈ 1,5 saat · 120 dk kal
Stark’ın Klimaks Dağı bölümü, İskender’in Phaselis’ten Pamfilya’ya yürüyüşünü anlatır. Arrianos’a göre Beydağları’nın denize dik indiği kıyıdan ancak kuzey rüzgârı suyu geri ittiğinde geçilebiliyordu ve İskender’in geçtiği gün rüzgâr tam istendiği gibi esti. Phaselis, İskender’in kışın bir bölümünü geçirdiği üç limanlı kenttir.

Yaz günlerinde tekne turlarıyla kalabalıklaşır. Giriş saatlerini gitmeden kontrol et.
Phaselis’ten Kumluca ve Finike üzerinden Elmalı yoluna ≈ 2 saat · 120 dk kal
Kitabın Likya bölümü Gelidonya Burnu’nun dönülmesiyle başlar ve Stark’ın Alagir Chay diye andığı vadiden yukarı çıkar. Finike’den Elmalı yaylasına tırmanan bu vadinin yamacında, birbirine merdivenlerle bağlanan teraslara kurulmuş Arykanda: hamamlar, agora, tiyatro ve stadyum dağın içine basamak basamak yerleşmiştir.

Teraslar arası yürüyüş dik ve taşlıdır. Giriş saatlerini gitmeden kontrol et.
Arykanda’dan Elmalı üzerinden Seki ve İncealiler köyüne ≈ 2,5 saat; köyden ≈ 45 dk yürüyüş · 120 dk kal
Kitap Oinoanda ve Ksanthos geçitleriyle biter. Ksanthos çayının yukarı vadisinde, 1400 metreye yakın bir sırtta kurulmuş kent, Epikürcü filozof Diogenes’in yurttaşları için bir duvara kazıttığı dev felsefe yazıtıyla bilinir; parçaları hâlâ ören yerinde bulunup okunuyor. Stark’ın uzun at yolculuklarının son durağı.

Ören yerine çıkan patika uzundur ve işaretsiz yerler içerir; yanına su ve yerel bir rehber al. Ulaşım ve ziyaret durumunu gitmeden kontrol et.
≈ 2 sa 15 dk · hızlı feribot + otobüs · Günübirlik
Neden burada: İlk Osmanlı başkenti. Yeşil Cami, Ulu Cami ve Koza Han rahat bir günübirlik; İstanbul'da dört günden fazla kalıyorsan öneriyoruz. Bu rotanın parçası değil.
Bu rotada check-in yapan gezginler puan verebilir. Başkası veremez.
Bu rotayı yürüyen ilk gezginlerden biri ol. Sorun ya da önerin varsa toplulukta paylaş.
Rotayı yürüdükten sonra uygulamadaki check-in ile puan verebilirsin. Yorumlar kısa bir kontrolden sonra yayına alınır.

Kaynak: Prof. Dr. İlber Ortaylı (1947–2026)

Kaynak: Prof. Dr. İlber Ortaylı (1947–2026)

Kaynak: Prof. Dr. İlber Ortaylı (1947–2026)
Sepetindekiler bu cihazda kayıtlı kalır; satış açılınca kaldığın yerden devam edersin. O zamana kadar rotalar, harita ve sesli rehberler ücretsiz.