Ana sayfa / Rotalar
Bettany Hughes'un Anadolu yolculuğu, Efes'ten Göbeklitepe'ye
Fotoğraf: Vincent Vega / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0
Tarihçi rotası

Bettany Hughes'un Anadolu yolculuğu, Efes'ten Göbeklitepe'ye

Efes’in limanından Kapadokya’nın kayaya oyulmuş dünyasına, Divriği’nin taş işçiliğine ve sınırdaki Ani’ye, ardından Karahantepe ve Göbeklitepe’nin binlerce yıllık taş figürlerine, Midas’ın Gordion’una ve Kroisos’un Sardes’ine uzanan iki bölümlük yolculuk. İngiliz tarihçi Bettany Hughes’un 2026’da Channel 4’te yayımlanan belgeselinin bölüm özetlerinde adı geçen yerlerden derledik; yol sırasını, saatleri ve pratik notları biz ekledik.

Süreİki ayrı gezi; her biri 4–5 gün
Yürüyüş≈ 3.000 km (iki gezi
Durak8
Bilet0
BH

Kaynak: Bettany HughesChannel 4 belgeseli Lost Worlds: Dawn of Civilisations’ın (2026) yayımlanan bölüm özetlerinden derlendi · son kontrol 26 Ekim 2026

Bu rota, adı geçen kişinin yayımlanmış önerisinden AnatoliaPass editörlerince derlenmiştir; saatler, molalar ve pratik notlar bize aittir. Kişinin AnatoliaPass’i önerdiği ya da onayladığı anlamına gelmez.

4 bölümde hikâye

Medeniyetin şafağı

Bölüm 1Bettany Hughes

Bettany Hughes, antik dünya üzerine kitaplarıyla ve belgeselleriyle tanınan İngiliz tarihçi. İstanbul’un üç bin yıllık tarihini anlattığı Istanbul: A Tale of Three Cities (2017) en bilinen kitaplarından; uzun yıllardır Türkiye’de çekim yapıyor.

Bölüm 2Lost Worlds: Dawn of Civilisations

Hughes’un 2026 yazında Channel 4’te yayımlanan iki bölümlük belgeseli, bugünün Türkiye’si olan eski Anadolu’da medeniyetin nerede başladığını arar: tarımın, dinin, ticaretin, kent hayatının, mitlerin ve imparatorlukların doğuşunu. İlk bölüm 8 Ağustos, ikinci bölüm 15 Ağustos 2026’da yayımlandı.

Bölüm 3İki bölüm, iki yol

Kanalın tanıtımına göre ilk bölüm Efes’ten Kapadokya’ya, Ani’den Divriği’ye uzanır; Hughes Efes’te Kleopatra ile Marcus Antonius’a sığınak olan limanı anlatır, Kapadokya’nın kayalarına oyulmuş dünyalara iner, ardından ülkenin kuzeydoğusuna, karlı Kafkas dağlarına doğru bir tren yolculuğuna çıkar ve İpek Yolu tüccarlarının izini sürer. İkinci bölüm Karahantepe ve Göbeklitepe’nin Neolitik dünyasıyla başlar, Midas’ın Gordion’u ve Kroisos’un Sardes’iyle biter: mitlerin tarihle buluştuğu yerler.

Bölüm 4Rotayı nasıl kurduk

Belgesel bir yol tarifi vermez; bu rota, yayımlanan bölüm özetlerinde adı geçen sekiz yerden oluşur. Her bölümü ayrı bir gezi saydık ve yerleri yol akışına göre sıraladık; iki gezi birbirinden yüzlerce kilometre uzaktır ve haritada ayrı çizilir. Saatler, yol süreleri ve uyarılar bize aittir.

1 / 4
Saygı kuralları
  • Ören yerlerinde duvarlara, sütunlara, lahitlere ve kaya mezarlarına tırmanma; işaretli yollardan ayrılma.
  • Yerden sikke, çanak çömlek parçası ya da işlenmiş taş alma; bulduğunu yerinde bırak. Kazı alanlarına ve çitle çevrili yerlere girme.
  • Karahantepe ve Göbeklitepe’de yürüyüş yollarının dışına çıkma, koruma çatısının altındaki dikilitaşlara uzanma.
  • Ani sınır bölgesidir; işaretli yollardan ayrılma ve sınıra doğru fotoğraf çekerken görevlilerin uyarılarına uy.
  • Camilere omuzları ve dizleri örten kıyafetle gir; kadınlar başını örter, ayakkabılar çıkarılır. Namaz vakitlerinde ve cuma öğlesinde ziyarete ara ver.
  • Köylerde ve çarşılarda insanları, evlerin içini ve çocukları fotoğraflamadan önce izin iste.
Kendi versiyonunu yap

  1. 1. gün 1. bölüm: Efes, Kapadokya, Divriği ve Ani

  2. 1

    Efes

    Başlangıç: Selçuk · 180 dk kal

    Belgeselin ilk bölümü Efes’te açılır. Hughes, Kleopatra ile Marcus Antonius’a sığınak olan işlek liman kentini anlatır: ikili MÖ 33–32 kışını burada geçirmişti. Bugün deniz kilometrelerce uzakta; Liman Caddesi’nden tiyatroya, Celsus Kütüphanesi’ne ve Yamaç Evler’e yürünür. 2015’ten beri UNESCO Dünya Mirası.

    Efes
    Fotoğraf: Benh LIEU SONG / Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0

    Yaz öğlenleri çok sıcak ve kalabalık olur; açılışta gir. Yamaç Evler ayrı biletlidir; saatleri gitmeden kontrol et.

  3. 2

    Kapadokya · Göreme ve Paşabağ

    Efes’ten Kapadokya’ya ≈ 8 saatlik yol ya da Kayseri ve Nevşehir’e uçak · 240 dk kal

    Hughes Efes’ten Anadolu’nun içlerine, Kapadokya’nın başka bir dünyadan gelmiş gibi duran manzarasına ve bu kayalara oyulmuş kayıp dünyalara gider. Volkan tüfünün aşınmasıyla oluşan peribacaları, kaya kiliseleri ve yeraltı kentleri, insanların binlerce yıl boyunca toprağın içine nasıl yerleştiğini gösterir. Göreme Açık Hava Müzesi’nden başla, Paşabağ’a ve vadilere yürü.

    Kapadokya · Göreme ve Paşabağ
    Fotoğraf: Cobija / Wikimedia Commons, CC0

    Kaya kiliselerinde flaşlı fotoğraf yasaktır. Müze ve yeraltı kentlerinin saatlerini gitmeden kontrol et.

  4. 3

    Divriği Ulu Camii ve Darüşşifası

    Kapadokya’dan Sivas üzerinden ≈ 5 saat; Doğu Ekspresi de Divriği’de durur · 75 dk kal

    Kanalın tanıtımına göre Hughes’un ilk bölümdeki yolu Divriği’den de geçer. Mengücekli Ahmed Şah ile eşi Turan Melek’in 1228–1229’da yaptırdığı cami ve darüşşifanın taç kapıları, taşın dantel gibi işlendiği eşsiz kabartmalar taşır; 1985’ten beri UNESCO Dünya Mirası. Ankara–Kars hattındaki Doğu Ekspresi’nin durduğu istasyonlardan biri de Divriği’dir.

    Divriği Ulu Camii ve Darüşşifası
    Fotoğraf: R Prazeres / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0

    Uzun süren restorasyondan sonra ziyaret düzeni değişmiş olabilir. Açık bölümleri gitmeden kontrol et.

  5. 4

    Ani

    Divriği’den Doğu Ekspresi’yle ya da Erzurum üzerinden Kars’a; Kars’tan Ani’ye ≈ 45 dk · 180 dk kal

    Hughes’un ilk bölümü kuzeydoğuya, karlı Kafkas dağlarına doğru bir tren yolculuğuyla ve İpek Yolu tüccarlarının izinde sürer. Arpaçay’ın kıyısında, bugün Türkiye ile Ermenistan sınırında duran Ani, ortaçağda Bagratlı Ermeni krallığının başkenti ve İpek Yolu’nun büyük kentlerindendi. Katedral, Ebul Menuçehr Camii ve surların Aslanlı Kapısı; 2016’dan beri UNESCO Dünya Mirası.

    Ani
    Fotoğraf: Mustapilvi / Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0

    Kışın kar ve soğuk çok serttir; sınır bölgesinde uyarılara uy. Ziyaret saatlerini gitmeden kontrol et.

  6. 2. gün 2. bölüm: Karahantepe, Göbeklitepe, Gordion ve Sardes

  7. 5

    Karahantepe

    Şanlıurfa’dan doğuya, Tek Tek Dağları’na ≈ 1 saat · 90 dk kal

    İkinci bölüm Hughes’u Neolitik çağa, Karahantepe ve Göbeklitepe’ye götürür. Karahantepe’de kayaya oyulmuş odaların içinde, binlerce yıl toprak altında kalmış insan başları ve gerçek boyutlu taş figürler ortaya çıktı; son yıllarda kazılan Taş Tepeler’in en etkileyici alanlarından biri.

    Karahantepe
    Fotoğraf: Vincent Vega / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0

    Kazı alanıdır; yürüyüş yollarının dışına çıkma. Ziyarete açık olup olmadığını gitmeden kontrol et.

  8. 6

    Göbeklitepe

    Karahantepe’den ≈ 1 saat · 120 dk kal

    Tarımdan ve yerleşik köylerden önce, yaklaşık 11.500 yıl önce avcı toplayıcıların diktiği T biçimli dikilitaşlar. Hughes Göbeklitepe’yi ve Karahantepe’yi son buzul çağından çıkan bir dünyaya açılan bir pencere diye anlatır; dikilitaşların üstündeki tilki, yaban domuzu, akbaba ve akrep kabartmaları koruma çatısının altındaki yürüyüş yolundan görülür. 2018’den beri UNESCO Dünya Mirası.

    Göbeklitepe
    Fotoğraf: Teomancimit / Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0

    Yazın öğle sıcağı çok yüksektir; sabah git. Ziyaret saatlerini gitmeden kontrol et.

  9. 7

    Gordion

    Şanlıurfa’dan Ankara’ya uçakla; Ankara’dan Polatlı’ya ≈ 1 saat · 120 dk kal

    Hughes ikinci bölümde, efsanede dokunduğu her şeyi altına çeviren Kral Midas’ın yurdu Gordion’a gider. Frig başkentinin höyüğü, kale kapısı ve karşısındaki büyük Midas Tümülüsü: içindeki ahşap mezar odası dünyanın ayakta kalmış en eski ahşap yapılarından biri sayılır. Yassıhöyük köyündeki müzede höyükten çıkan eserler sergilenir; 2023’ten beri UNESCO Dünya Mirası.

    Gordion
    Fotoğraf: Gordionproject / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0

    Tümülüsün içine giriş zaman zaman kapatılır. Müze ve tümülüs saatlerini gitmeden kontrol et.

  10. 8

    Sardes

    Gordion’dan Afyonkarahisar ve Uşak üzerinden Salihli’ye ≈ 5 saat · 150 dk kal

    Yolculuk, sikkeyi ilk basan Lidya krallığının başkentinde, zenginliği atasözü olmuş Kroisos’un Sardes’inde biter. Hughes burada mitlerle tarihin buluştuğu, uygarlıkların yükselip çöktüğü yeri anlatır. Roma döneminin gymnasium ve hamam yapısı, yanındaki büyük sinagog ve biraz güneydeki Artemis Tapınağı’nın dev sütunları.

    Sardes
    Fotoğraf: Carole Raddato / Wikimedia Commons, CC BY-SA 2.0

    Ören yeri ana yolun iki yanındadır; geçerken trafiğe dikkat et. Giriş saatlerini gitmeden kontrol et.

Bir günün daha mı var? Bursa.

İstanbul dışında

≈ 2 sa 15 dk · hızlı feribot + otobüs · Günübirlik

Neden burada: İlk Osmanlı başkenti. Yeşil Cami, Ulu Cami ve Koza Han rahat bir günübirlik; İstanbul'da dört günden fazla kalıyorsan öneriyoruz. Bu rotanın parçası değil.

Haritada gör

Yürüyenler ne diyor

Bu rotada check-in yapan gezginler puan verebilir. Başkası veremez.

Toplulukta sor

Henüz puan yok

Bu rotayı yürüyen ilk gezginlerden biri ol. Sorun ya da önerin varsa toplulukta paylaş.

Rotayı yürüdükten sonra uygulamadaki check-in ile puan verebilirsin. Yorumlar kısa bir kontrolden sonra yayına alınır.

Başka rotalar

Sıradaki gün

Bütün rotalar
Çok yakında satışta

Satış açılınca haber verelim

Ödeme altyapımızı tamamlıyoruz. E-postanı bırak, bilet satışı açıldığı gün tek bir e-posta gönderelim.