
Kaynak: Prof. Dr. İlber Ortaylı (1947–2026)
Ankara’nın 70–80 km batısında, 1921 yazında 22 gün 22 gece süren Sakarya Meydan Muharebesi’nin alanında bir gün: Mustafa Kemal’in savaşı yönettiği Alagöz’deki karargâh evi, Polatlı’daki Sakarya Şehitleri Zafer Anıtı, Duatepe ve Kartaltepe’deki Mehmetçik Anıtı. Alan 2015’ten beri Tarihi Milli Park; duraklar arası araçla gidilir.
Mustafa Kemal Atatürk (1881–1938)Hayatı, Millî Mücadele, Cumhuriyet ve AnıtkabirOku →1921 yazındaki Kütahya–Eskişehir muharebelerinden sonra Türk ordusu Sakarya Nehri’nin doğusuna çekildi. Büyük Millet Meclisi 5 Ağustos 1921’de Mustafa Kemal’i Başkomutan yaptı; savunma Ankara’nın 70–80 km batısındaki tepelerde kuruldu.
Mustafa Kemal 12 Ağustos 1921’de Genelkurmay Başkanı Fevzi Çakmak’la birlikte Polatlı’daki cephe karargâhına gitti. Karargâh Alagöz’de, Türkoğlu Ali Ağa’nın çiftlik evindeydi. 23 Ağustos’ta başlayıp 13 Eylül’e kadar 22 gün 22 gece aralıksız süren muharebenin büyük bölümü buradan yönetildi; 9 Eylül’de karargâh cepheye daha yakın Karapınar köyüne taşındı.
Cephe yer yer geriye büküldü, Kartaltepe ve Duatepe gibi tepeler el değiştirdi. Bu savunma anlayışı, Nutuk’ta yer alan “Hattı müdafaa yoktur, sathı müdafaa vardır” sözüyle bilinir: bir hat düşse de ordu en yakın uygun yerde yeniden direnecekti.
Muharebe 13 Eylül 1921’de Türk ordusunun zaferiyle bitti. Büyük Millet Meclisi 19 Eylül 1921’de Mustafa Kemal’e mareşal rütbesini ve Gazi unvanını verdi. Muharebe alanı 8 Şubat 2015’te Sakarya Meydan Muharebesi Tarihi Milli Parkı ilan edildi.
Mustafa Kemal Atatürk’ün hayatının ve Cumhuriyet’in kuruluşunun geçtiği yerler: Ankara’da Anıtkabir ve ilk Meclis binaları, Samsun’dan Erzurum’a Millî Mücadele’nin yolu, İstanbul’da vefat ettiği Dolmabahçe Sarayı ve öğrenciyken okuduğu Harbiye, Sakarya Meydan Muharebesi’nin alanı. Kocatepe–Dumlupınar ve Gelibolu rotaları “Yas ve anma” koleksiyonunda. Anıtkabir’de ve anma yerlerinde sessiz ve saygılı ol; müze saatlerini gitmeden kontrol et.
Başlangıç: Ankara; Polatlı yolunda Ankara’dan ≈ 36 km sonra sola, 4 km’lik yolla Alagöz köyüne (≈ 45 dk) · 60 dk kal
Türkoğlu Ali Ağa’nın iki katlı, 12 odalı çiftlik evi Sakarya Meydan Muharebesi’nde Başkomutanlık karargâhıydı. 10 Kasım 1968’de müze olarak açıldı; bugün Anıtkabir Komutanlığı’na bağlı. Üst kattaki Başkomutanlık Odası, Kurmay Heyeti Odası ve Atatürk’ün yatak odası savaş günlerindeki düzeniyle canlandırılmış; yatak örtüsü, battaniye ve el aynası onun kullandığı eşyalar arasında.

Kapıdaki levhaya göre 09.00–12.30 ve 13.30–17.00 arası açık, pazartesi kapalı; gitmeden kontrol et.
≈ 35 km, 35 dk; Polatlı şehir merkezinin kuzeyindeki tepe · 60 dk kal
Yapımına 13 Eylül 1971’de başlanan anıt 28 Ekim 1973’te açıldı. 420 basamakla çıkılan tepede savaşın gecesini ve gündüzünü simgeleyen 42 çift sütun yükselir; içindeki küçük müzede Atatürk, Fevzi Çakmak ve İsmet İnönü’nün büstleri ile komutanların adları yer alır. Yanındaki merkez şehitliğe çevre köylerdeki şehitler taşındı.

Pazartesi kapalı, diğer günler 09.00–17.00 (milli park sayfası); gitmeden kontrol et.
≈ 8 km batıya, 15 dk; öğle yemeğini Polatlı’da ye · 45 dk kal
Sakarya Nehri geçitlerini denetleyen tepelerden biri; muharebenin en çetin çarpışmalarının geçtiği yerlerden. Tepedeki anıtın çevresinden muharebe alanının ovası ve Sakarya vadisi görülür.

Tepeye çıkan yol ve anıt alanının açık olup olmadığını gitmeden kontrol et.
≈ 4 km güneye, 10 dk · 75 dk kal
Ankara–Eskişehir yolundaki İğciler geçidini denetleyen Kartaltepe 31 Ağustos’ta düşmana geçti, 12 Eylül’de 1. Tümen’in alaylarınca geri alındı. Tepede Doç. Dr. Said Rüstem’in yaptığı 32 metrelik Mehmetçik Anıtı ve Sakarya Meydan Muharebesi ve Türk Tarihi Tanıtım Merkezi bulunuyor.

Pazartesi ve salı kapalı, diğer günler 10.00–17.00 (milli park sayfası); bu yüzden rotayı çarşambadan pazara planla ve gitmeden kontrol et.
≈ 2 sa 15 dk · hızlı feribot + otobüs · Günübirlik
Neden burada: İlk Osmanlı başkenti. Yeşil Cami, Ulu Cami ve Koza Han rahat bir günübirlik; İstanbul'da dört günden fazla kalıyorsan öneriyoruz. Bu rotanın parçası değil.
Bu rotada check-in yapan gezginler puan verebilir. Başkası veremez.
Bu rotayı yürüyen ilk gezginlerden biri ol. Sorun ya da önerin varsa toplulukta paylaş.
Rotayı yürüdükten sonra uygulamadaki check-in ile puan verebilirsin. Yorumlar kısa bir kontrolden sonra yayına alınır.

Kaynak: Prof. Dr. İlber Ortaylı (1947–2026)

Kaynak: Prof. Dr. İlber Ortaylı (1947–2026)
