İlber Ortaylı'nın Batı Karadeniz rotası, Sinop'tan Safranbolu'ya
Sinop Kalesi’nden ormanın içindeki Ayancık’a, en az üç günü hak eden Kastamonu’ya ve Kasaba köyündeki ahşap Mahmut Bey Camii’ne, oradan orman yollarıyla Cide, Kurucaşile ve Amasra’ya, dönüşte Safranbolu’ya uzanan yol. Prof. Dr. İlber Ortaylı’nın 2017’de Hürriyet’te ağustos sonu için önerdiği yoldan derledik; saatleri, molaları ve pratik notları biz ekledik.
Süre4–5 gün (araçla)
Yürüyüş≈ 520 km yol
Durak8
Bilet0
PD
Kaynak: Prof. Dr. İlber Ortaylı (1947–2026)Hürriyet’teki “Yazın kalan günleri için gezi önerileri” yazısında önerdiği güzergâhtan derlendi · son kontrol 26 Ekim 2026
Bu rota, adı geçen kişinin yayımlanmış önerisinden AnatoliaPass editörlerince derlenmiştir; saatler, molalar ve pratik notlar bize aittir. Kişinin AnatoliaPass’i önerdiği ya da onayladığı anlamına gelmez.
Prof. Dr. İlber Ortaylı (1947–2026), 13 Ağustos 2017’de Hürriyet’teki köşesinde yazın kalan günleri için gezi önerileri sıraladı. Listenin Türkiye’deki ayağı Batı Karadeniz’di. Ortaylı’ya göre ağustos sonu bu bölgede seyahat için rahat bir zamandı; bölgenin koşullarının çok değiştiğini, yeni yolların eskiden ulaşılması zor kıyılara inmeyi kolaylaştırdığını yazdı.
Bölüm 2Tek bir vilayet
Önerinin arkasında bir tarihçinin bakışı var: Osmanlı döneminde Sinop, Kastamonu ve bugünkü Zonguldak aynı vilayete bağlıydı. Ortaylı bu yüzden bölgeyi ayrı ayrı şehirler olarak değil, ortak izler taşıyan bir bütün olarak görmeyi önerir: Sinop’un kalesi ve tekkeleri, Kastamonu’nun lisesi ve camileri, Çandaroğlu Beyliği’nin ahşap camisi, kıyı kasabaları ve Safranbolu’nun konakları.
Bölüm 3Kastamonu’ya üç gün
Yazının en uzun durağı Kastamonu’dur. Ortaylı şehrin hakkıyla gezilmesi için en az üç gün gerektiğini söyler; lise binasını ve camileri sayar, Kasaba köyündeki Mahmut Bey Camii’ni ise Beylikler döneminden kalma özgün bir ahşap anıt olarak ayrıca anar ve uzak Kaşgar’daki camilere benzetir. Oradan yeni açılan orman yollarıyla Cide, Kurucaşile ve Amasra’ya inilmesini, dönüşte Safranbolu’ya uğranmasını ister: Safranbolu’yu görmeyenin Türkiye coğrafyasını tanımış sayılmayacağını yazar.
Bölüm 4Rotayı nasıl kurduk
Ortaylı’nın sırasını izledik: Sinop, Ayancık, Kastamonu, Cide, Kurucaşile, Amasra ve Safranbolu. Kastamonu’ya rotada bir buçuk gün ayırdık; vaktin varsa onun önerdiği gibi üç güne çıkar. Kastamonu’da adını vermediği camilerden Nasrullah Camii’ni örnek olarak seçtik. Saatler, yol süreleri, yemek molaları ve uyarılar bize aittir.
1 / 4
Saygı kuralları
Camilere omuzları ve dizleri örten kıyafetle gir; kadınlar başını örter, ayakkabılar çıkarılır. Namaz vakitlerinde ve cuma öğlesinde ziyarete ara ver.
Kasaba köyündeki Mahmut Bey Camii’nde boyalı ahşap tavana ve direklere dokunma, içeride flaş kullanma.
Safranbolu’da konakların çoğu özel ev ya da otel; kapı önlerinde ve avlularda izinsiz içeri girme.
Surlarda ve kale burçlarında korkuluk olmayan yerlere çıkma; denize bakan duvarlarda çocukları yalnız bırakma.
Köylerde ve çarşılarda insanları, evlerin içini ve çocukları fotoğraflamadan önce izin iste.
Ortaylı Batı Karadeniz gezisini Sinop’tan başlatır ve Sinop Kalesi’ni, şehirde kalan tekkeleri görmeyi önerir. Yarımadanın boynunu kesen surlar, antik çağdan Selçuklu ve Osmanlı onarımlarına uzanan katmanlar taşır; kalenin içindeki tarihi cezaevi bugün müze olarak gezilir.
Ortaylı’nın ormanın içinde sevimli bir kasaba diye andığı Ayancık, Sinop’un batısında, ormanlık dağların denize indiği yerde. Bir zamanlar Zindan ormanlarından kesilen tomruklar dar hatlı bir trenle kasabadaki kereste fabrikasına taşınırdı. İskelede yürü, akşamı burada geçir.
Kıyı yolu virajlıdır, yağmurda kayganlaşır. Yol durumunu gitmeden kontrol et.
2. gün Kastamonu: lise binası, camiler ve Kasaba köyü
3
Kastamonu · Abdurrahman Paşa Lisesi
Ayancık’tan Kastamonu’ya ≈ 2,5 saat · 40 dk kal
Ortaylı Kastamonu için en az üç gün gerektiğini yazar ve şehirde görülecekler arasında lise binasını sayar. 1885’te vali Abdurrahman Paşa döneminde açılan okul, Anadolu’nun en eski liselerinden biri; Cumhuriyet Meydanı’ndaki anıtsal binası bugün de okul olarak kullanılır.
Okul binasıdır; ders saatlerinde içeri girilmez, dışarıdan bak. Ziyaret mümkün mü, gitmeden kontrol et.
4
Kastamonu · Nasrullah Camii ve çarşı
Cumhuriyet Meydanı’ndan ≈ 5 dk · 120 dk kal
Ortaylı’nın şehirde görülmesini istediği camilerden biri olarak Nasrullah Camii’ni seçtik: 1506’da yapılan cami, önündeki şadırvan ve çevresindeki hanlar ve çarşıyla eski Kastamonu’nun merkezidir. Buradan kale yönüne yürüyerek Osmanlı evleriyle dolu mahallelere çıkarsın; öğle için çarşıdaki lokantalara otur, dönüşte çekme helva al.
Namaz vakitlerinde ziyarete ara ver. Han ve çarşı saatlerini gitmeden kontrol et.
5
Kasaba köyü · Mahmut Bey Camii
Kastamonu’dan kuzeybatıya ≈ 25 dk · 60 dk kal
Ortaylı’nın özellikle andığı cami: Çandaroğlu Beyliği’nden Emir Mahmud Bey’in 1366’da yaptırdığı, çivisiz geçme tekniğiyle kurulmuş ahşap direkli yapı. Ortaylı onu Beylikler döneminin özgün bir anıtı sayar ve uzak Kaşgar’daki camilere benzetir. Boyalı ahşap tavanı ve direkleri 2023’ten beri UNESCO Dünya Mirası Listesi’nde.
Küçük bir köy camisidir; kapısı her zaman açık olmayabilir. Ziyaret saatlerini gitmeden kontrol et.
3. gün Kıyıya iniş: Cide, Kurucaşile ve Amasra
6
Cide ve Gideros Koyu
Kastamonu’dan orman yolundan Cide’ye ≈ 2 saat · 90 dk kal
Ortaylı yeni açılan orman yollarıyla Kastamonu’dan Cide üzerinden Kurucaşile’ye ve Amasra’ya inilebildiğini yazar. Cide, Rıfat Ilgaz’ın doğduğu kıyı kasabası; batısındaki Gideros Koyu, dar ağzı ve ormanla çevrili sularıyla Karadeniz’in en güzel koylarından. Öğle için koydaki balıkçılara otur.
Orman yolları dar ve virajlıdır; yağmurdan sonra heyelan olabilir. Yol durumunu gitmeden kontrol et.
7
Amasra
Cide’den Kurucaşile üzerinden kıyı yoluyla ≈ 2 saat; Kurucaşile’de ahşap tekne tezgâhlarına bak · 120 dk kal
Ortaylı’nın Batı Karadeniz yolunun son kıyı durağı. İki limanın arasındaki yarımadada Bizans ve Ceneviz surlarıyla çevrili kale, Boztepe Adası’na geçen Kemere Köprüsü ve Fatih Sultan Mehmed’in 1460’ta aldığı kentte camiye çevrilmiş eski kilise. Akşamı limanda geçir.
Yaz akşamları ve hafta sonları çok kalabalık olur, park yeri bulmak zordur. Müze saatlerini gitmeden kontrol et.
4. gün Safranbolu
8
Safranbolu
Amasra’dan Bartın ve Karabük üzerinden ≈ 1,5 saat · 240 dk kal
Ortaylı Amasra’dan dönerken Safranbolu yoluna sapmayı önerir: bir zamanlar içine kapalı bir kasaba olan Safranbolu’nun artık turizme açıldığını, onu görmeyenin Türkiye coğrafyasını tanımış sayılmayacağını yazar. Çarşı’daki konaklar, Cinci Hanı, Köprülü Mehmed Paşa Camii ve Hıdırlık Tepesi’nden şehre bakış; 1994’ten beri UNESCO Dünya Mirası.
Konakların çoğu otel ya da özel evdir; ziyarete açık olanları ve müze saatlerini gitmeden kontrol et.
Bir günün daha mı var? Bursa.
İstanbul dışında
≈ 2 sa 15 dk · hızlı feribot + otobüs · Günübirlik
Neden burada: İlk Osmanlı başkenti. Yeşil Cami, Ulu Cami ve Koza Han rahat bir günübirlik; İstanbul'da dört günden fazla kalıyorsan öneriyoruz. Bu rotanın parçası değil.
